Δευτέρα, 4 Απριλίου 2011

ΤΑ "ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΑ" ΜΙΑΣ ΔΙΜΕΡΟΥΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Καθώς η άνοιξη  έχει μπει για τα καλά κι εμείς - οι τυχεροί βαλκάνιοι - απολαμβάνουμε τα ηλιόλουστα, γαλανά, ελληνικά πρωινά, το σχολείο - ειδικά το δικό μας που έχει μεγάλη αυλή περιστοιχισμένη από παρτέρια με δέντρα και φυτά - αποκτά μιαν ατμόσφαιρα τεταμένης γαλήνης και νωχελικής έντασης...
Ο  ανοιξιάτικος οίστρος  που συνεπαίρνει τα έμβια όντα, ανεξαρτήτως  είδους,  γένους,  ηλικίας και λοιπών  χαρακτηριστικών  γνωρισμάτων, αντιμάχεται, στον μικρόκοσμο του σχολείου, την  αγωνία των εξετάσεων..
Εγκλωβισμένοι  στο αντιφατικό δίπολο του Απόλλωνα και του Διόνυσου, δάσκαλοι και μαθητές, ολοκληρώνουν τις μέρες αυτές τα κεφάλαια, ανακεφαλαιώνουν την ύλη, επισημαίνουν τα καίρια, ελέγχουν τις λεπτομέρειες.. Ακριβώς όπως απαιτεί το "εξεταστικοκεντρικό" πνεύμα του σημερινού Λυκείου..
Πιστή στο καθήκον μου κι εγώ, λαμβάνοντας πολύ σοβαρά υπόψη την ψυχοσωματική κατάσταση των μαθητών,  έχοντας - όπως και όλοι οι μαθηματικοί- ολοκληρώσει την προβλεπόμενη ύλη, στην κατεύθυνση της Γ' Λυκείου κάνω ασκήσεις επανάληψης, συνδυάζοντας διάφορα σημεία της ύλης, σε μια διττή προσπάθεια. Αφενός πρέπει να επαναλάβουμε όσα "ζήσαμε" κι όσα μάθαμε όλη τη χρονιά, αφετέρου να εξασκήσουμε τις δεξιότητες κριτικής ανάγνωσης "ενός πακέτου δεδομένων", κάτω από τα οποία υπάρχει ένα τουλάχιστον ζητούμενο. Είναι προφανές πως κάθε σύνολο δεδομένων από μόνο του δεν είναι διαχειρίσιμο. Αυτό που το κάνει διαχειρίσιμο και καθορίζει τον τρόπο διαχείρισής του και τη μέθοδο που θα ακολουθηθεί -τόσο εντός όσο κι εκτός των Μαθηματικών-είναι πάντα το ζητούμενο! Πρέπει να κατανοούμε επακριβώς ποιο είναι το ζητούμενο!! Σε όλα...
Σήμερα, την πρώτη ώρα  στο τμήμα της Τεχνολογικής Κατεύθυνσης, σύμφωνα με το πρόγραμμά μου το μάθημα ξεκινούσε με  μια άσκηση που αγαπώ ιδιαίτερα, χωρίς να θυμάμαι από πού την πήρα κι από πότε την είχω στο ντοσιέ των επαναλήψεων.. Μερικά πράγματα, όπως και κάποιους ανθρώπους,  τα αγαπάς πέρα από τον χώρο και τον χρόνο, πέρα από τις μνήμες, ακόμη και πέρα από την ίδια τους τη φύση και την υπόσταση..:)
Καθώς, λοιπόν, αντανακλούσε ο πρωινός ήλιος στο τζάμι που ήταν ανοιχτό κι άφηνε τη βαριά πορτοκαλιά κουρτίνα να ερωτοτροπεί με το πρωινό αγέρι, σκορπίζοντας στην αίθουσα τον υπόκωφο ανοιξιάτικο βόμβο, εγώ έγραψα στον πίνακα την εκφώνηση. (Για τους μη ειδικούς να πω ότι μπορούν να παραλείψουν χωρίς πρόβλημα το μαθηματικό μέρος της ανάρτησης και να μην τραπούν σε φυγή στην επόμενη σειρά)



Καμπόσα νυσταγμένα χέρια αναδεύτηκαν, όταν ρώτησα τι θα κάνουμε στο πρώτο ερώτημα και αρκετοί από τους ερωτώμενους απάντησαν. Άλλοι πλήρως και σαφώς κι άλλοι κατά προσέγγιση, είπαν το τυποποιημένο: "δεδεμένο αυτό, ζητούμενο αυτό, άρα θα κάνω αυτό".  Ακριβώς! Τόσο απλό και αυτονόητο, ευκολότερο από το "1+1=2", που χρειάστηκε 330 σελίδες για να αποδειχτεί!
Σε ελάχιστο χρόνο το ξεπετάξαμε το πρώτο ερώτημα κι ήρθε η σειρά του δεύτερου.. Πέρασε ο χρόνος που αφήνω για την ατομική προσπάθεια και ζήτησα να μάθω τα αποτελέσματά της, αλλά δεν υπήρξε ούτε μια πλήρης και ολοκληρωμένη απάντηση. Θεωρητικές προτάσεις άκουγα μόνο όπως "να κάνουμε αυτό..", "να κάνουμε εκείνο...", "να κάνουμε ό,τι κάνουμε πάντα...", αλλά όταν ρωτούσα πώς θα το κάνουμε αυτό,  τα χέρια σηκώνονταν ψηλά  όχι για να απαντήσουν, σηκώνονταν για να παραδοθούν στην αδυναμία υλοποίησης μιας θεωρητικής πρότασης.  Και μήπως μας είναι άγνωστο αυτό το φαινόμενο; Συχνά δεν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τέτοιες καταστάσεις που ξεπηδούν, και στη ζωή μας ακόμη, από την απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη; Το πώς καλύπτεται αυτή η απόσταση και το πώς γίνεται το πέρασμα από τον θεωρητικό σχεδιασμό και τις ωραίες, φαινομενικά γόνιμες, ιδέες στις αποτελεσματικές πρακτικές είναι σίγουρα ένα μεγάλο  δυσεπίλυτο και καθόλου αυτονόητο θέμα, ειδικά για τους μαθητές, που τους έχουμε συνηθίσει στα έτοιμα..Αναφέρομαι στη δομή των ασκήσεων με τα κλιμακωτά ερωτήματα που οδηγούν σταδιακά και σχετικά εύκολα στη λύση. Ακόμη και στην ευκολία τού να δίνονται  έτοιμα τα σχήματα,  στα θέματα π.χ. της Γεωμετρίας και να μην κατασκευάζονται από τους ίδιους.. Πού μας οδηγεί αυτό; Το μυαλό είναι όπως το σώμα... όσο το κρατάς καθηλωμένο στον καναπέ, τόσο περισσότερο, μέρα με τη μέρα, δυσκολεύεται να  ανεβεί από τον έναν όροφο στον άλλον.. Κι εμείς στο σχολείο στο μεγαλύτερο βαθμό αυτό κάνουμε, κρατάμε τα μυαλά καθηλωμένα στον καναπέ,  με αποτέλεσμα αντί σταδιακά να καλλιεργείται  να μειώνεται, εντέλει,  η έμφυτη κριτική-συνθετική ικανότητα, η οποία μπορεί να "διαβάσει" πίσω από τα δεδομένα, να καταλάβει και να συνθέσει τα "μεταδεδομένα" μιας διμερούς επικοινωνίας, όποια κι αν είναι τα συνδιαλεγόμενα στην επικοινωνία αυτήν δύο μέρη. Εν προκειμένω, το ένα μέρος είμαι εγώ, εσύ, ο καθένας  και το άλλο είναι το πρόβλημα που θέλουμε να λύσουμε.
Ο γιος μου κάποτε είχε έναν μαθηματικό που τους έλεγε: "αυτήν την άσκηση τη μιλήσατε και πέρσι, θα τη μιλήσετε και φέτος" και τα παιδιά γελούσαν, όπως και το δικό μου παιδί που ερχόταν μετά στο σπίτι να μου τα πει και να γελάσουμε  μαζί.. Δεν είχε όμως καθόλου άδικο ο συνάδελφος που το έλεγε όπως το έλεγε, αφού στην πραγματικότητα αυτό κάνουμε: μιλάμε με την άσκηση και συνδιαλεγόμαστε μαζί της, την προσεγγίζουμε, τη βολιδοσκοπούμε, την ερευνούμε με την ίδια ερωτική, παιχνιδιάρικη διάθεση που προσεγγίζονται οι άνθρωποι μεταξύ τους όταν τους πιάνει ο οίστρος της άνοιξης.. Αναμετριούνται, αντιπαρατίθενται, κρυφοκοιτάζονται, αφουγκράζονται, μέχρι να βρουν ... τα κουμπιά, μέχρι να αναγνώσουν  τα κρυμμένα σημεία και να βρουν το κατάλληλο κλειδί για να τα ξεκλειδώσουν!
Ποιο ήταν το κατάλληλο κλειδί στην παραπάνω άσκηση, δεν θα το μαρτυρήσω, μήπως και θέλει κάποιος μαθητής να τη λύσει και να τη.. χαρεί.
[Ως υπόδειξη λέω να επεξεργαστεί την απάντηση που δώσαμε στο πρώτο ερώτημα..]
Νομίζω πως είναι μια πολύ όμορφη άσκηση, που βοηθάει να καταλάβουμε τι σημαίνει "δεύτερη ανάγνωση" και τι σημαίνει "βρήκα το κουμπί σου"!
Αν στις ασκήσεις των Μαθηματικών αποκτήσουμε εμπειρία στο να διαβάζουμε  τα μηνύματα πίσω από τα -άμεσα και έμμεσα- δεδομένα, μπορεί στη συνέχεια να  βρούμε ένα συναφή τρόπο  για να διαβάζουμε τα κωδικοποιημένα μηνύματα, τα δεδομένα και τα μεταδεδομένα, σε μια οποιαδήποτε διμερή επικοινωνία..
Ειδικά όταν μας πιάνει ο .. οίστρος της Άνοιξης! :)
[Ακόμη κι όταν μας κόβουν όλα τα επιδόματα.. ]

7 σχόλια:

  1. Καλησπέρα!
    Είμαι μαθήτρια της Γ' Λυκείου, και φέτος κι εγώ έχω τη χαρά να έχω ένα μαθηματικό που μας βάζει να "τα λέμε" με τις ασκήσεις. Παρά το άγχος και την πίεση για να βγάλουμε την ύλη, τα μαθηματικά φέτος είναι πιο ωραία από κάθε άλλη χρονιά!
    Πάντως, το να "βρίσκεις το κουμπί" μιας άσκησης είναι πραγματική εκτόνωση, (μετά από μια ώρα καψίματος παρέα με το Α.Ο.Δ.Ε., βιολογία ή άλλα μαθήματα αποστήθισης).

    Χάρηκα πολύ που σκόνταψα στη γωνιά σας!
    Καλή συνέχεια ;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλησπέρα Σονάτα!
    Κι εγώ χαίρομαι που πέρασες από δω. Ιδιαίτερα δε χαίρομαι, όταν βλέπω μαθητές του δικού σου επιπέδου.. (πολύ ωραίο το blog σου!)

    Εύχομαι να έχεις καλά και μελωδικά αποτελέσματα στις εξετάσεις. και σ' αυτές που πλησιάζουν, αλλά και σ' όλες εκείνες που δίνουμε όλοι συνεχώς στη ζωή μας..

    ειλικρινά χάρηκα.
    Καλό βράδυ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. <>
    Κυρία πρέπει να γίνετε και ποιήτρια τελικά.. :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Καθώς, λοιπόν, αντανακλούσε ο πρωινός ήλιος στο τζάμι που ήταν ανοιχτό κι άφηνε τη βαριά πορτοκαλιά κουρτίνα να ερωτοτροπεί με το πρωινό αγέρι, σκορπίζοντας στην αίθουσα τον υπόκωφο ανοιξιάτικο βόμβο.. :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Είχα μια συζήτηση με ένα μαθηματικό φίλο μου,
    μετά που περάσαμε τις Πανελλήνιες και μου είπε
    Μη νομίζεις. Και στη Γ Λυκείου έχουν τα Μαθηματικἀ
    την Παπαγαλία τους (άλλωστε γιατί μια φορά
    πάτωσε ο κόσμάκης όταν βάλανε ξαφνικά θέματα;;)

    Υ.Γ.
    Φοβού τους κόλακες Κατερίνα, ακόμα κι
    αν είναι καλοπροαίρετοι :-)

    να πώ όμως και εγώ για τη συγγραφική
    ικανότητα, ότι ήταν πετυχημένη η
    κάλυψη και απόκρυψη του εξειδικευμένου,
    για να χει ροή το κείμενο για τους απαιδευμένους

    Και η Ανοιξη βεβαίως μας καλεί
    να αλλάξουμε τον "Πανελλήνιο Χρόνο" εκεί
    κατά Σεπτέμβρη μήνα, που το μυαλό μας δροσερά ενεργεί :-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. @Michalis Melidonis

    Καλησπέρα!

    Εγώ θα έλεγα πως ο κοσμάκης πάτωσε, επειδή δεν καλλιεργείται η κριτική σκέψη, κι αυτό ακριβώς νομίζω πως περιγράφω στο κείμενο..
    Όλα γίνονται βιαστικά καιεπιπόλαια και μένουν σε μια πρώτη ανάγνωση, δεν εννοώ μόνο στα Μαθηματικά, εννοώ γενικά.. Ακόμη και οι διαπροσωπικές σχέσεις.."Γεια..Γεια!"

    Επίσης οι μαθητές νομίζουν πως όλη αυτή η "άχρηστη" ύλη που αναγκάζονται να αποστηθίσουν στο σχολείο πρέπει να διαγραφεί από τον σκληρό τους αμέσως μετά το Λύκειο..
    Αυτό είναι λάθος τακτική..
    Ακριβώς επειδή γίνεται λάθος η αρχική προσέγγιση. Μαθαίνω κάτι για να γράψω στις εξετάσεις και μετά "Γεια χαρά".
    Σαν να είναι η γνώση αποσπασματική, ασυνεχής κι ασύνδετη μεταξύ της..Σαν να μην αφορά εμάς τους ίδιους, σαν να είναι έξω από μας..
    Αλλά δεν είναι έτσι.. Μας αφορά. Εν κατακλείδι, είμαστε όχι μόνο ό,τι τρώμε, αλλά - και κυρίως αυτό - ό,τι μαθαίνουμε..
    Σήμερα το καταχάρηκα με τις συναρτήσεις και τις σχέσεις εξάρτησεις. Εξαρτάται μου λες, εξαρτάται..Και τα παιδιά νομίζω πως το χάρηκαν.. Τέλος!

    Αν "παπαγαλία" σημαίνει συγκρατώ στη μνήμη μου τις βασικές έννοιες και τους ορισμούς, τότε σίγουρα υπάρχει και στα Μαθηματικά παπαγαλία.
    Πώς θα πω τον ορισμό του κύκλου, ας πούμε, αν δεν τον "παπαγαλίσω"? Να σου πω πώς θα τον πω;
    Θα τον αναπαράξω! :) Αλλά αυτό απαιτεί να ξέρω ότι είναι ένας Γεωμετρικός Τόπος, που κι αυτό απαιτεί να ξέρω - εξ ορισμού - τι είναι ένας Γεωμετρικός Τόπος..:)
    Το ό,τι υπάρχει "παπαγαλία" είναι άλλο και το ό,τι δεν καλλιεργείται η "κριτική σκέψη" είναι άλλο.. Το δεύτερο προϋποθέτει μερικώς το πρώτο, αλλά το πρώτο δεν συνεπάγεται το δεύτερο.
    [Θα σου πω αυτό που σου 'χω ξαναπεί:
    μην μπερδεύεις τις συνεπαγωγές με τις ισοδυναμίες ;)]

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. @Michalis Melidonis..

    .. επίσης, σ' ευχαριστώ πολύ για την καλή σου κριτική! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή