Κυριακή, 14 Δεκεμβρίου 2014

Κύπροι και κυπριά: η μεγάλη αποκάλυψη της Παρασκευής

Μετά από τη συζήτηση που προέκυψε την Τετάρτη στο μάθημα της Άλγεβρας σχετικά με το "σκουλαρίκι της γίδας", (βλέπε εδώ: 42506 ή Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΕΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΥ) το οποίο εγώ από παντελή άγνοια έλεγα "χαλκά" ώσπου με διόρθωσαν ευγενικά οι έμπειροι στις εργασίες της υπαίθρου μαθητές μου, το θέμα εξελίχτηκε κατά τρόπο, που όλοι εμείς οι διδάσκοντες των Μαθηματικών και όχι μόνο αξίζει πιστεύω να το σκεφτούμε και να το συζητήσουμε.
Μια μέρα μετά, στο μάθημα της Πέμπτης, ενώ οι μαθητές ασχολούνταν με ασκήσεις των απόλυτων τιμών, εγώ περνώντας από τα θρανία τους έλεγχα τα τετράδια, κάποια με μια μόνο ματιά στην τελευταία σελίδα και κάποια ξεφυλλίζοντάς τα, για να σχηματίσω μια πιο εμπεριστατωμένη άποψη. Το τετράδιο του "μικρού κτηνοτρόφου", ένα πυκνογραμμένο τετράδιο με γραφικό χαρακτήρα που μαρτυρούσε κάποιο είδος καταναγκασμού, μου κίνησε την περιέργεια. "Αυτά τα έγραψες στο σπίτι;", τον ρώτησα. "Όχι, κυρία. Είναι αυτά που σεις γράφετε στον πίνακα κι γω τ' αντιγράφω", μου απάντησε αυθόρμητα το παιδί. Πήρα το τετράδιο και το ξεφύλλισα προσεκτικότερα. Ασκήσεις, μεθοδολογίες, παρατηρήσεις. Πράγματι ό,τι γράφω στον πίνακα...ώσπου σε μια σελίδα βλέπω κάτι "πίνακες" με στοιχεία που δεν συνδέονται με το μάθημά μου. "Τι είναι αυτά;", τον ρωτάω. Παρόλο που (μου φάνηκε;) κοκκινίζει το παιδί, σπάει ένα πλατύ χαμόγελο και μου απαντά "Αφήστε τα αυτά, κυρία. Αυτά είναι κάτι δικά μου". "Ναι, αλλά τι είναι;", επιμένω εγώ από καθαρή περιέργεια και γνήσιο ενδιαφέρον. Παίρνει το τετράδιο το παιδί, σκίζει το φύλλο και μουρμουρίζει "είναι κάτι τρακτέρια...", τότε μπαίνουν και οι άλλοι στη συζήτηση, "Καλύτερα να δείτε την καρέκλα του, κυρία!", μου λένε. Πρέπει να πω ότι στα Μαθηματικά, για λόγους σκοπιμότητας, έχω ζητήσει να κάθονται σε συγκεκριμένες θέσεις, που για τους περισσότερους είναι διαφορετικές από τις θέσεις τους στα άλλα μαθήματα, οπότε -μετά την υπόδειξη των συμμαθητών του- πηγαίνω στην καρέκλα του, που εκείνη την ώρα ήταν άδεια και βλέπω...
 
Κάθε φορά που βλέπω να γράφουν σε θρανία, σε καρέκλες και γενικά να κακομεταχειρίζονται τη δημόσια σχολική  (φτωχική) περιουσία απαιτώ να καθαρίσουν, να σβήσουν, να διορθώσουν τη ζημιά, ενώ ταυτόχρονα κάνω το σχετικό κήρυγμα περί σεβασμού κλπ, αλλά αυτή τη φορά έμεινα άφωνη και ποιος ξέρει τι έκφραση είχα πάρει. Πάντως το παιδί ενθαρρυμένο από τη σιωπηλή μου αντίδραση είπε "Αυτά δεν είναι τίποτα. Πού να δείτε και τ' άλλα, κυρία!". Και τα είδα. Τη επόμενη μέρα την Παρασκευή, στο τελευταίο μάθημα της εβδομάδας! Κανείς δεν είχε ξεχάσει τη συμφωνία που είχαμε κάνει την Τετάρτη, να μιλάει, δηλαδή, στο τέλος του μαθήματος όποιος μαθητής θέλει για το χόμπυ του. Ο μαθητής που είχαμε όλοι μαζί συμφωνήσει να μας μιλήσει πρώτος φαινόταν τώρα κάπως μετανιωμένος, "αφήστε το καλύτερα, κυρία, άλλη φορά" είπε με συστολή και εγώ, φυσικά, δεν τον πίεσα. Εθελοντική ήταν η συμμετοχή, όπως είχαμε πει. Έτσι κι αλλιώς δεν μας έμενε χρόνος, τον είχαμε σχεδόν εξαντλήσει, λύνοντας ασκήσεις στις απόλυτες τιμές. Και πράγματι το κουδούνι χτύπησε και οι περισσότεροι μαθητές πετάχτηκαν με βιασύνη να βγουν σε μια μετά από πολλές βροχερές μέρες επιτέλους ηλιόλουστη αυλή. Δυο τρεις όμως έμειναν στην τάξη. Και ανάμεσά τους ο μικρός μου κτηνοτρόφος, που ήρθε περιχαρής στην έδρα κραδαίνοντας ένα τετράδιο στα χέρια, "Εδώ δείτε, κυρία, για να μάθετε τι κάνουμε εμείς", είπε με εμφανή περηφάνια. Πώς να του χαλάσω το χατήρι; Πήρα το τετράδιο και ... Δεν είχα λόγια! 
"Να τα φωτογραφίσω;", τον ρώτησα. "Να τα φωτογραφίσετε και να τα βάλετε και στο blog σας  κι όπου αλλού θέλετε", απάντησε. Ξεφυλλίζοντας το τετράδιό του έπεφτα από τη μια έκπληξη στην άλλη. "Τι είναι κυπρία;", "Κυπριά, κυρία, κυπριαάά", ακούστηκαν δυο μαζί. Τι είναι αυτό; Τι είναι εκείνο; Τι είναι το άλλο; Ρωτούσα και ξαναρωτούσα και φωτογράφιζα.

"Αυτό τι είναι;", είπα δείχνοντας κάτι που θύμιζε καθιστικό, με καναπέδες, τηλεόραση κλπ. "Αυτό είναι η στρούγκα, κυρία!". Έτσι ακριβώς! Η στρούγκα. Ούτε που πήγε το μυαλό μου, αν και θα έπρεπε.
Όπως και να 'χει, το τετράδιο του παιδιού περιέχει εξαιρετικές ιδέες για την παράδοση μαθηματικών εννοιών, όπως η αριθμητική πρόοδος, ή για την επίλυση  ασκήσεων. Η στρούγκα, για παράδειγμα,  ταιριάζει απόλυτα με  ασκήσεις των απόλυτων σαν κι αυτές που ζητούν την περίμετρο ή το εμβαδόν διαφόρων σχημάτων, όταν δίνουν  διαστάσεις που μεταβάλλονται κατά απόλυτη τιμή μεταξύ κάποιων αριθμών.
Και οι ιδέες δεν σταματούν εκεί. Ούτε περιορίζονται στο αμιγές πεδίο των Μαθηματικών.
Επεκτείνονται στη ροπή, στην κυκλική ταχύτητα, στην ιπποδύναμη και ποιος ξέρει πού αλλού, επειδή τα κυπριά, τα μουτέμια και το ... "τσαντιρ" (που νόμιζα πως έλεγαν τα παιδιά όταν τα άκουγα να συνομιλούν μεταξύ τους, και αναρωτιόμουν τι μπορεί να λένε),  αποδεικνύονται εργαλεία "δυναμικής διδασκαλίας" που ίσως κάποτε γίνει αποτελεσματική και καταφέρει να διαμορφώσει σκεπτόμενους, δραστήριους και ενεργούς πολίτες, όπως διατείνονται τα νέα προγράμματα σπουδών, τα οποία όμως, παρόλες τις αλλαγές και τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, δεν κάνουν τίποτα περισσότερο από το να αναμασούν το ίδιο αυστηρά τυπικό και συστηματικά περιορισμένο φορμαλιστικό και αυτόνομο περιεχόμενό τους. 


Και ιδού, αποκαλύφτηκε ο κόσμος του μικρού κτηνοτρόφου, που έχει θεοποιήσει το John Deere!
Από το παιδί αυτό ο κάθε τετραψήφιος αριθμός που αναφέρεται στο μάθημα εκλαμβάνεται ως ένα εν δυνάμει μοντέλο τρακτέρ που...του οργώνει τη φαντασία! Έτσι εξηγείται!
"Tζοντίρ, Τζοντίρ" έλεγε κι όχι "τσαντίρ, τσαντίρ", όπως άκουγα εγώ. 
Ιδού, λοιπόν, πώς αποκαλύφτηκε ο κόσμος του από μία συγκυρία. Ένας κόσμος διαφορετικός, που όμως, χωρίς καμία απολύτως αμφιβολία, βρίθει Μαθηματικών, αλλά Μαθηματικών που (φαινομενικά) διαφέρουν από τα περιεχόμενα του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών, αυτών που εμείς πρέπει να  διδάξουμε ακολουθώντας τις οδηγίες διδασκαλίας και τα αντίστοιχα ΦΕΚ! Φευ και πάλι φευ!

Θα μπορούσα να πω κι άλλα πολλά, αλλά δύο λόγια ακόμη θα πω και θα το σταματήσω. Πρώτον, για όποιον, σαν κι εμένα, αγνοεί παντελώς τους κύπρους, τα κυπριά, τα αρνοκούδουνα κι όλα τα σχετικά, υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον, αναλυτικό άρθρο στο ιστολόγιο του συναδέλφου Βαχτσαβάνη.
Και δεύτερον, θέλω θερμά να ευχαριστήσω τον  μαθητή μου, που μου εμπιστεύτηκε το -τόσο πολύτιμο γι' αυτόν - υλικό του και με άφησε να μπω στον κόσμο το δικό του!

4 σχόλια:

  1. Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ!!!
      Για μένα τώρα το ζητούμενο είναι να καταφέρω να αξιοποιήσω διδακτικά αυτά τα ευρήματα. :)
      (Κάθε ιδέα ευπρόσδεκτη)

      Διαγραφή
  2. Πολύ καλό Κατερίνα μου. Όσο για τη λέξη κυπρί (μάλλον) ετυμολογείται από το cuprum = χαλκός, εξ' ου και Κύπρος (από τα μεταλλεία χαλκού που είχε). Έτσι μπαίνουν στο παιχνίδι γλώσσα και χημεία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Γιούλη, τέλειο το σχόλιο σου. Ανοίγει παράθυρο στη διαθεματικότητα
      και μου δίνει ιδέες για Ερευνητική Εργασία κατά την επόμενη σχολική χρονιά!

      Διαγραφή