Σάββατο, 4 Μαρτίου 2017

ΣΥΝΤΑΓΗ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ...

Τα σχολικά βιβλία του Γυμνασίου, που φέτος διδάσκονται για δέκατη χρονιά, βρίθουν από ιστορικά σημειώματα και δραστηριότητες. Σε κάθε παράγραφο, για την εισαγωγή μιας νέας μαθηματικής έννοιας ή μιας καινούριας διαδικασίας, προτείνονται μια ή περισσότερες δραστηριότητες για να γίνουν στην τάξη και να αποτελέσουν την εφόρμηση της διδασκαλίας. Αρκετές από τις προτεινόμενες εισαγωγικές δραστηριότητες είναι επιτυχείς, παρουσιάζουν ενδιαφέρον και δραστηριοποιούν αποτελεσματικά τους εμπλεκόμενους μαθητές. Υπάρχουν και κάποιες που δεν είναι και τόσο  πετυχημένες. Εκτός από τις εισαγωγικές δραστηριότητες σε μερικές παραγράφους υπάρχουν  δραστηριότητες και στο τέλος. Αυτές φέρουν τον τίτλο "Δραστηριότητα για το σπίτι".
Και από τις δραστηριότητες για το σπίτι κάποιες είναι γοητευτικές και κάποιες δεν είναι.
Μπαίνει βέβαια το ερώτημα τι σημαίνει πετυχημένη δραστηριότητα στα Μαθηματικά και με ποια κριτήρια μια δραστηριότητα θεωρείται πετυχημένη. Υπάρχει η -ας την πούμε- "κατ' απόλυτη τιμή" πετυχημένη δραστηριότητα; Αυτή που επιτελεί το σκοπό της ανεξάρτητα από τον εκπαιδευτικό ή ακόμη ανεξάρτητα και από τους μαθητές στους οποίους απευθύνεται;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι καταφατική, γιατί αν ήταν, τότε θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι υπάρχει μια συνταγή για την καλή διδασκαλία και τότε ο κάθε δάσκαλος θα την μάθαινε αυτήν τη συνταγή απ' έξω κι ανακατωτά και θα δίδασκε με μεγάλη επιτυχία το μάθημά του! Αν όμως όλα αυτά συνέβαιναν και όλοι οι δάσκαλοι πετύχαιναν απόλυτα τον στόχο τους, τότε και όλοι οι μαθητές θα πετύχαιναν απόλυτα τον δικό τους και έτσι από τα σχολεία μας θα έβγαιναν μόνο άριστοι μαθητές. Αν όμως από τα σχολεία μας έβγαιναν μόνο άριστοι μαθητές, σταδιακά η κοινωνία θα γέμιζε με πολίτες που υπήρξαν άριστοι μαθητές, χωρίς αυτό κατ' ανάγκη να συνεπάγεται ότι θα είναι και άριστοι πολίτες. Αλλά επειδή όλοι οι σημερινοί ενήλικες, μη μαθητές, δεν υπήρξαν κάποτε άριστοι μαθητές και μόνο ένας μικρός αριθμός από αυτούς είχε αριστεύσει στο σχολείο, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως δεν υπάρχει αυτή η μαγική συνταγή που όταν την εφαρμόσουν όλοι οι δάσκαλοι με μιας θα έχουμε τέτοια άριστα αποτελέσματα, ώστε δεν θα χρειαστεί ποτέ ξανά να μιλήσουμε για αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα και για το πώς θα τις επιφέρουμε. Ούτε θα χρειαζόταν να αναρωτιόμαστε συνεχώς για το τι σχολείο θέλουμε ή για το ποιο είναι το σχολείο του μέλλοντος. Το σχολείο στο οποίο όλοι οι δάσκαλοι θα εφάρμοζαν τη μαγική συνταγή, ώστε όλοι οι μαθητές να γίνονται άριστοι, θα ήταν το άριστο σχολείο και κανείς δεν θα ήθελε ποτέ να το αλλάξει... Και θα ήταν σαν να ζούσαμε μαζί με την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων και όλα θα ήταν μαγικά! Αλλά επειδή τίποτε δεν συμβαίνει από όλα αυτά, ο κάθε εκπαιδευτικός προσπαθεί με τους πόρους που διαθέτει, στα σχολεία με τις υποτυπώδεις υποδομές, χρησιμοποιώντας τα σχολικά εγχειρίδια που προτείνουν τις ίδιες δραστηριότητες, (άρα δίνουν και τις ίδιες ευκαιρίες!?), να αξιοποιήσει στο έπακρο τις προσφερόμενες δυνατότητες, για να κάνει το μάθημά του γοητευτικό και να καλλιεργήσει την περιέργεια, τη φιλομάθεια και την κριτική σκέψη των μαθητών του.  
Τα σχολικά βιβλία του Γυμνασίου, που φέτος διδάσκω για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, είναι ένας από τους πόρους που διαθέτω, για να πετύχω στο μέγιστο βαθμό τους στόχους που θέτω στο μάθημά μου. Γι' αυτό προσπαθώ να τα αξιοποιώ στο έπακρο. Και γι' αυτό αξιοποιώ τις περισσότερες δραστηριότητες που προτείνουν. Και μια από τις πλέον αγαπημένες δραστηριότητες είναι και αυτή με την αριθμογραμμή στη σελίδα 116, για την οποία έγραψα την προηγούμενη εβδομάδα (βλέπε εδώ)

Μου αρέσει πολύ αυτή η δραστηριότητα και γι' αυτό ξαφνίαστηκα όταν διάβασα: "Εξαιρετικά άστοχη άσκηση ειδικά για πρώτο μάθημα στους αρνητικούς αριθμούς." που σχολίασε ένας συνάδελφος κάτω από την κοινοποίηση της ανάρτησής μου στο fb. 
"Εννοείτε τη δραστηριότητα για το σπίτι;", ρώτησα για να το διευκρινίσω. 
"Ναι, γίνονται περίεργες ερωτήσεις από τους μαθητές. Εκτός κι αν ήταν αυτός ο σκοπός της.", απάντησε.
Φάνηκε αμέσως πως οι δυο μας αντιμετωπίζουμε το θέμα εντελώς διαφορετικά και πως είναι εκ διαμέτρου αντίθετες οι απόψεις μας για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. 
Για μένα δεν υπάρχουν "περίεργες ερωτήσεις".  Μερικές φορές γίνονται από τα παιδιά ερωτήσεις που είναι απρόσμενες ή απρόβλεπτες και μου δίνουν  την ευκαιρία να καταλάβω τι σκέφτονται ή τι δεν τους έχει  περάσει από το μυαλό ή  τι βλέπουν εντελώς διαφορετικά από μένα ή τι δεν έχουν κατανοήσει ή τι έχουν παρανοήσει. Έτσι έχω την ευκαιρία να το συζητήσω μαζί τους και να το συζητήσουν και μεταξύ τους με αφορμή την ερώτησή τους. Και μια δραστηριότητα για το σπίτι που γεννά ερωτήσεις είναι για μένα μια όμορφη και πετυχημένη δραστηριότητα. Πόσο μάλλον η συγκεκριμένη που βάζει τα παιδιά να μιλήσουν για τις προσδοκίες και τα όνειρά τους, χρησιμοποιώντας την αριθμογραμμή. Ναι, είναι μια όμορφη δραστηριότητα για το σπίτι, που μας ανοίγει το δρόμο και για άλλες δραστηριότητες με αριθμογραμμή, που ξεκλειδώνουν μια ευχή!
Όπως η άσκηση που έφτιαξα για τα παιδιά μου την προηγούμενη Παρασκευή, πριν από την Καθαρή Δευτέρα, όπου κωδικοποίησα την ευχή "ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ", (γηεζ δηβηγθδαζ) και για να την αποκωδικοποιήσουν έπρεπε πρώτα να υπολογίσουν τα αποτελέσματα των πράξεων που είχα γράψει και μετά να βρούν σε ποιο γράμμα αντιστοιχούσε πάνω στην αριθμογραμμή ο κάθε αριθμός που είχανε βρει.
Και όταν βρήκαν την ευχή ενθουσιάστηκαν! 
Μερικά ήταν τόσο χαρούμενα  που δεν μπορούσα να διαχειριστώ τη χαρά τους! 
"Ωραία, αφού σας άρεσε τόσο πολύ, μπορείτε να μου βάλετε και εσείς μια ίδια άσκηση, με τη δική σας την ευχή", είπα και την επόμενη Τρίτη βρέθηκα να αποκωδικοποιώ μια ντουζίνα ευχές που μου έφτιαξαν οι μαθήτριες και οι  μαθητές!
Δεν  πιστεύω ότι υπάρχει  συνταγή που κάνει τη διδασκαλία αποτελεσματική...
Υπάρχει όμως κάτι μαγικό που μου δίνουν τα παιδιά μου και γι' αυτό τα αγαπώ! :)

3 σχόλια:

  1. Θα μείνω στις γεμάτες νόημα τελευταίες δύο προτάσεις σου Κατερίνα, γιατί δεν είμαι και του αντικειμένου ώστε να τοποθετηθώ περί μαθηματικών...!
    Και βέβαια δεν υπάρχει αυτή η μαγική συνταγή αν και τα παιδαγωγικά εγχειρίδια προτείνουν διάφορα μοντέλα και προσεγγίσεις για όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Υπάρχουν τρόποι διδασκαλίας, με άλλα λόγια, αλλά δεν υπάρχει 'Ο ΤΡΟΠΟΣ' που θα έλυνε τα χέρια των δασκάλων όπως περιέγραψες.
    Χωρίς να απορρίπτει κανείς την εξέλιξη και την πρόοδο της παιδαγωγικής επιστήμης, έχω την εντύπωση ότι δεν αρκούν οι (απαραίτητες) γνώσεις και η κατάρτιση του δασκάλου. Πέρα απ’ αυτές πιο σημαντική είναι η παιδεία του δασκάλου, με την έννοια της προσωπικής - πνευματικής καλλιέργειας, και η αγάπη του για τα παιδιά. Τι μπορεί να πετύχει προσπαθώντας μόνο να εφαρμόζει βιβλία και ψάχνοντας για συνταγές; το πιο πιθανό είναι να βρίσκει μπροστά του αδιέξοδα και απογοητεύσεις. Αν όμως διαθέτει την καλλιέργεια και την αγάπη θα βρει τον τρόπο να διδάξει γιατί θα είναι ικανός να εμπνεύσει τους μαθητές με την προσωπικότητά του, δηλαδή με τον τρόπο αισθάνεται, με τον τρόπο που σκέφτεται και με τον τρόπο που συμπεριφέρεται.
    Και ποιος ενήλικας δεν έχει κάποιον δάσκαλο ή δασκάλους που θα θυμάται για πάντα, και ο λόγος είναι η προσωπικότητά τους που μας κέρδισε. Αν προσπαθήσουμε να θυμηθούμε καλύτερα, στο δικό τους μάθημα ήμασταν πιο επιμελείς, μελετούσαμε περισσότερο ή είχαμε καλύτερες επιδόσεις ή ακόμα και προτιμούσαμε, χωρίς απαραίτητα να είμαστε άριστοι. Μας είχαν όμως εμπνεύσει και τους είχαμε πιστέψει επειδή είχαν αγάπη για το μάθημα και τους μαθητές και όχι εφαρμόζοντας προγράμματα και τεχνικές. Το αποτέλεσμα ήταν να μείνουν χαραγμένα στο μυαλό οι γνώσεις και κυρίως η γνώση που μεταδόθηκε από τη δική τους διδασκαλία και στάση…

    ΑπάντησηΔιαγραφή