Δευτέρα, 8 Ιανουαρίου 2018

Το φάντασμα του καπετάνιου....

Σήμερα,  πρώτη μέρα στο σχολείο, μετά από τις πολυήμερες διακοπές των Χριστουγέννων, ένιωσα στο μάθημα πως ο στοχασμός και ο αναστοχασμός της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της διδακτικής αποτελεσματικότητας, συνδυάστηκαν με τις ευχές για την Καλή Χρονιά, όπως συνδυάζεται ο σκέτος ελληνικός με το λουκούμι!
Είχα πει στους μικρούς μαθητές να κάνουν επανάληψη στις γωνίες, ώστε αμέσως μόλις επιστρέψουν από τις διακοπές να γράψουν (κάτι σαν) τεστ. Έτσι, σήμερα, αφού τους έδωσα πρώτα τις ευχές μου για τη νέα χρονιά και διατύπωσα ρητά τις προσδοκίες μου από το μάθημά μας και από τους ίδιους για τον τρόπο μελέτης τους και τη συμπεριφορά τους στο μάθημα κατά το υπόλοιπο της σχολικής χρονιάς, μοίρασα το φύλλο που είχα, επί τούτου, ετοιμάσει. 

Κάθε φορά που γράφουν τεστ (ή "κάτι σαν τεστ"), όποιος τελειώνει σηκώνει το χέρι και εγώ πηγαίνω στο θρανίο του, για να πάρω το γραπτό του, επειδή έχουμε συμφωνήσει να μη σηκώνονται ούτε να μιλάνε, για να μην ενοχλούν όσους προσπαθούν να σκεφτούν. 
Το ίδιο έγινε και σήμερα. Σταδιακά μαζεύτηκαν όλα τα γραπτά, ενώ ελάχιστοι συνέχιζαν να γράφουν μέχρι τη λήξη του χρόνου. Έχουν συνηθίσει όμως, όταν ακούσουν "Λήξη χρόνου, δώστε όλοι τα γραπτά σας", να υπακούν χωρίς διαμαρτυρίες. Με τον τρόπο αυτόν έχω πάντα τη δυνατότητα να ρίχνω μια γρήγορη ματιά στις απαντήσεις και να κάνω μια πρώτη εκτίμηση.
Το σημερινό τεστ (ή  το "κάτι σαν τεστ"), που πρωτίστως σκοπό είχε να μας επαναφέρει ομαλά στην καθημερινότητα του σχολείου, απομακρύνοντάς μας σιγά σιγά από τη νωπή γεύση του μελομακάρονου και του κουραμπιέ, έφερε στο προσκήνιο το "φάντασμα του καπετάνιου"! Ή τουλάχιστον έτσι μου φάνηκε, όταν είδα πώς είχαν απαντήσει πολλά παιδιά στο 3ο ερώτημα. Είδα τη σκιά του καπετάνιου να πλανάται στην αίθουσα. Το κουδούνι, ευτυχώς, αργούσε ακόμη. Διάβασα γρήγορα και ανώνυμα τις απαντήσεις του 4ου ερωτήματος, για να αντηχήσουν στην τάξη οι ευχές που έδινε ο καθένας στους συμμαθητές και στις συμμαθήτριές του. Τελειώνοντας, ευχήθηκα να πραγματοποιηθούν όλα όσα είχα διαβάσει.
Στο μεταξύ το φάντασμα του καπετάνιου δεν με άφηνε να ησυχάσω. Μου έγνεφε ασταμάτητα μέσα από τις απαντήσεις του 3ου ερωτήματος. Κατάλαβα πως με έναν τρόπο μόνο θα μπορούσα να το ... ξορκίσω.
Ζωγράφισα κάτι σαν καράβι στον πίνακα και τους είπα:

Κάποτε μια δασκάλα ρώτησε τους μαθητές της το εξής:
"Πάνω σε ένα πλοίο υπάρχουν 5 κότες, 12 κατσίκες και 10 αγελάδες. Ποια είναι η ηλικία του καπετάνιου;". Αν σας έκανα την ίδια ερώτηση τι θα απαντούσατε;

Πολλά χέρια σηκώθηκαν, αλλά έκανα το λάθος να δώσω το λόγο σε μια πολύ καλή μαθήτρια, η οποία μας είπε αμέσως πως δεν φτάνουν αυτά που δίνει η άσκηση (συγκεκριμένα είπε: οι πληροφορίες που δίνει η άσκηση), για να βρούμε την ηλικία του καπετάνιου. Μετά από αυτό κανένα χέρι δεν ξανασηκώθηκε, αλλά έβλεπα στο βλέμμα αρκετών εκείνην την ανεπαίσθητη έλλειψη ικανοποίησης από την απάντηση που είχε δωθεί. 
"Εσύ Κ. τι θα έλεγες, αν σε ρωτούσε η δασκάλα την ηλικία του καπετάνιου;", ρώτησα τον Κ., που -εκτός από την έλλειψη ικανοποίησης στο βλέμμα- έγερνε δεξιά και αριστερά το κεφάλι, για να εκφράσει τη διαμαρτυρία του.
"Θα πρόσθετα τα  νούμερα και θα την έβρισκα!", απάντησε.
"Δηλαδή, θα έκανες αυτό;" ρώτησα, γράφοντας στον πίνακα, κάτω από τη ζωγραφιά μου την προτεινόμενη λύση.

 "Ναι", μου απάντησε όλο βεβαιότητα το παιδί.
Κάποιοι πήγαν να διαμαρτυρηθούν.
"Και γιατί θα πρόσθετες κότες με κατσίκες και αγελάδες;", επέμενα μην επιτρέποντας στους υπόλοιπους να διακόψουν τη συνομιλία μου με τον Κ.
"Επειδή πρέπει να απαντήσω στη δασκάλα", μου είπε ο μαθητής, δικαιώνοντάς με που τόση ώρα έβλεπα το φάντασμα του καπετάνιου να πλανιέται στην αίθουσα, παρ' όλο που το 3ο ερώτημα του δικού μου "κάτι σαν" τεστ καθόλου ασαφές και αόριστο δεν ήταν, όπως ήταν το παραπάνω γνωστό πρόβλημα με τον καπετάνιο. 
Όμως πολλές από τις απαντήσεις των παιδιών (και μάλιστα των καλών μαθητών) ήταν ακριβώς στην ίδια λογική. Πήραν όσους αριθμούς εμφανίζονταν έμμεσα στην άσκηση και τους πολλαπλασίασαν, με αποτέλεσμα να απαντήσουν ότι μια γωνία που είναι διπλάσια από την παραπληρωματική της ισούται με 2 επί 180 μοίρες, δηλαδή με 360 μοίρες!
Προφανώς το 2 προέκυψε από το "διπλάσια" και το 180 από το "παραπληρωματικές". 
(Για τους μη μαθηματικούς να πω ότι: δύο γωνίες ονομάζονται παραπληρωματικές, όταν έχουν άθροισμα μέτρων ίσο με 180 μοίρες). 
Αναρρωτιέμαι πώς θα απαντούσαν στην ερώτηση, αν ζητούσα να βρούν το μέτρο της γωνίας που είναι τριπλάσια από την παραπληρωματική της; Διόλου απίθανο να έγραφαν πως είναι 3 επί 180 μοίρες, δηλαδή 540 μοίρες. Ίσως όμως το 540 να τους έβαζε σε σκέψεις... Δεν ξέρω.
Αυτό που ξέρω είναι ότι στα προβλήματα πολλά παιδιά κάνουν "τυχαία" πράξεις με τα "νούμερα" που περιέχονται στην άσκηση και απαντούν χωρίς διόλου να ελέγχουν αν η απάντησή τους έχει λογική υπόσταση.
Κάθε φορά που πέφτω σε τέτοιες απαντήσεις, προβάλλει το φάντασμα του καπετάνιου  απ' τα παλιά. Η εικόνα του με αναγκάζει να στοχάζομαι και να αναθεωρώ το διδακτικό συμβόλαιο με τα παιδιά...

Είναι σίγουρο πως στην εκπαίδευσή μας -σε βάθος χρόνου- πρέπει να αλλάξουμε πολλά.

8 σχόλια:

  1. Καλημέρα.
    Μη φοβόσαστε, δεν είμαι το φάντασμα του καπετάνιου.
    Είμαι ένας τυχαίος, περαστικός και γοητευμένος αναγνώστης του ιστολογίου σας.
    Κι είμαι άτακτος, εννοώ χωρίς τάξη, καθώς, μετά από 30 ζωογόνα χρόνια στις τάξεις, τώρα πια δεν.
    Και, επίσης, ήμουν φιλόλογος, αλλά μου φαίνεται πως θα σπουδάσω βιολόγος, με απώτερο σκοπό να σας κλωνοποιήσω και να σας διακτινίσω στα σχολεία όλης της περιφέρειας.
    Αστειεύομαι κάπως, για να αποφύγω τα καλά λόγια και τις συγκινήσεις. Για να συγκρατήσω τη χαρά μου από τη συνάντηση με ανθρώπους της εκπαίδευσης που κάνουν πιθανώς - μεν - το αυτονόητο, αλλά που αυτό το αυτονόητο σπανίζει τόσο πια.
    Καλή σας συνέχεια (Και βέβαια, λίγη προσοχή παραπάνω: λέω να σας παρακολουθώ.. :-) )

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μεγάλη μου τιμή!
      Να είσαστε καλά.

      Υ.Γ. Τη Δευτέρα 15 Ιανουαρίου, στις 19.00, θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου μου "Ο Γιάννης που αγάπησα. Ιστορίες ανατροπής στην τάξη των μαθηματικών", στο Public Συντάγματος.
      Θα χαρώ να τα πούμε και από κοντά! :)

      Διαγραφή
    2. Περίμενα τη Δευτέρα και θα χαιρόμουν να ήμουν εκεί. Με την απεργία των μέσων σίγουρα δεν μπορώ να έρθω, κάτι που ελπίζω να μη συμβαίνει στους περισσότερους που σκοπεύουν να έρθουν.
      Γράφω μόνο για να ευχηθώ να πάει καλά, δηλώνω πως σύντομα θα σπεύσω να το προμηθευτώ και (ας απειλήσω τώρα..) είτε ως φάντασμα του καπετάνιου είτε ο ίδιος αυτοπροσώπως θα επανέλθω για εντυπώσεις.
      Καλή επιτυχία, λοιπόν.

      Διαγραφή
    3. Ευτυχώς που γράψατε το σχόλιο!
      Έτσι μου δίνετε τη δυνατοτήτα να σας ενημερώσω ότι η παρουσίαση του βιβλίου αναβλήθηκε.
      Θα γίνει (καλώς εχόντων πλέον) την επόμενη Δευτέρα 22 Ιανουαρίου την ίδια ώρα, στο ίδιο μέρος.


      Ελπίζω μέχρι τότε να έχετε σχόλια επί του βιβλίου και θα χαρώ να μου τα κάνετε δια ζώσης! :)

      Διαγραφή
  2. Κατερίνα ευχαριστούμε για την περιγραφή του μαθήματός σου, που για άλλη μια φορά ανοίγεις σε εμάς την τάξη σου. Τα Χριστούγεννα διάβασα το βιβλίο σου. Απίθανο! Με ενέπνευσε και μου έδωσε νέα πνοή, ενίσχυσε τον ενθουσιασμό μου για τη διδασκαλία (διδάσκω ήδη 15 χρόνια στο Δημόσιο Σχολείο)! Καλή συνέχεια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σε ευχαριστώ πολύ, Βασιλική!
      [Το feedback είναι απαραίτητο στους δασκάλους, όπως ακριβώς είναι και στους μαθητές. :)]
      Να είμαστε καλά και να έχουμε μια όμορφη χρονιά.

      Διαγραφή
  3. "Στην ουρά για το κυλικείο περιμένουν 17 μαθητές. Μπροστά από τη Μαρία υπάρχουν τριπλάσιοι μαθητές απ'ότι πόσω της. Σε ποια θέση από την αρχή της ουράς βρίσκεται η Μαρία;"
    Μικρός Ευκλείδης Ε' Δημοτικού 2017.
    Αρκετοί μαθητές, πολλαπλασίασαν το 17 με το 3, απαντώντας πως η Μαρία είναι στην 51η θέση της ουράς των 17 μαθητών!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή