Παρασκευή 18 Μαρτίου 2011

"ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ ΤΙ ΤΟΥ ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΕΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ"

 Χθες το βράδυ βρήκα στο ηλεκτρονικό μου ταχυδρομείο το ακόλουθο μήνυμα:

"Μάλλον παράτολμο θα χαρακτήριζα το μήνυμά μου αυτό - και πραγματικά αναρωτιέμαι και αν θα διαβαστεί ποτέ, αλλά είπα να μπω στην διαδικασία.

Είμαι μία φοιτήτρια των μαθηματικών με πολλές πολλές ανησυχίες, κυρίως σε μαθηματικό επίπεδο, αλλά -ευτυχώς σέβομαι την ζωή μου- όχι μόνο! Και επειδή πλέον έχω φτάσει στο επίπεδο που βλέπω σιγά σιγά το πτυχίο μου, δεν τολμώ να σας κρύψω ότι έχει αρχίσει πολύ να με απασχολεί το τι θα κάνω στην ζωή μου... Δηλαδή ναι, τώρα φυσικά και λέω ότι θα κάνω μεταπτυχιακό, διδακτορικό(έχω βρει και το θέμα μου πανάθεμά με), αλλά μετα τι..? Πώς θα μπορούσα ΕΓΩ να μπω σε ένα τμήμα και να το κάνω να μην με μισεί, επειδή είμαι μαθηματικός? Πώς θα μπορούσα ΕΓΩ να κάνω τα παιδιά να δουν τα μαθηματικά, όπως τα βλέπω εγώ με τα μάτια μου..? Πώς θα καταφέρω να πείσω τον εαυτό μου ότι μετά από τοοοόσες παρεχόμενες γνώσεις σε τοοοόσο προχωρημένα επίπεδα, εγώ θα ξαναγυρνούσα ΠΑΛΙ στις δευτεροβάθμιες εξισώσεις?

Κάπως έτσι τελείως τυχαία, άρχισα να ψάχνω διάφορα blogs κι έπεσα και στο δικό σας... Το ξεκοκκάλισα μέσα σε μία εβδομάδα και δεν πίστευα ότι υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι έχουν τόσο όμορφες ιδέες για την διδασκαλία των μαθηματικών. Διάβασα και ξαναδιάβασα τις καταχωρήσεις σας, απλά και μόνο για να βρω μία μικρή λεπτομέρεια που να με κάνει να σκεφτώ "καχύποπτα", αλλά μάταια.

Και ο λόγος που αποφάσισα να στείλω αυτο το email- έκθεση είναι γιατί θέλω να σας συγχαρώ για την δουλειά που κάνατε...
Γιατί όχι μόνο κάθε μέρα είστε έμπνευση για τόσα παιδιά, όχι μόνο γιατί μπορείτε και δείχνετε στα παιδιά αυτά ότι τα μαθηματικά μπορούν να είναι υπέροχα, μπορούν να είναι ενδιαφέροντα κ μυστήρια, κ όχι απλά μία σειρά από ασκήσεις μεθοδολογιών, αλλά καταφέρατε να κάνετε και εμένα να σκεφτώ "Ρε συ, Μαρίνα, γιατί θα θεωρούσες τον εαυτό σου δυστυχισμένο αν δίδασκες στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση? Εσύ δεν ήσουν που στα 18 σου έλεγες ότι η γνώση των μαθηματικών είναι ο αυτοσκοπός? Τι σε απασχολεί πλέον η ηλικία των παιδιών που θα διδάξεις?" .

Και το να πείθεις έναν άνθρωπο (ομολογουμένως φοβερά ισχυρογνόμων) ότι είχε τελείως λάθος οπτική γωνία για τον τρόπο που προσέγγιζε το μέλλον του, πόσο μάλλον χωρίς να τον ξέρεις και χωρίς καν να προσπαθείς να τον πείσεις για κάτι τέτοιο, αυτό νομίζω και αν είναι κατόρθωμα.

Στην τελική κανείς άνθρωπος δεν ξέρει τι του επιφυλάσσει το μέλλον του. Δεν ξέρω, λοιπόν, αν θα πραγματοποιηθούν όλα μου τα "σχέδια" πάνω στα μαθηματικά. Ξέρω όμως ότι όχι μόνο δεν απεύχομαι την διδασκαλία σε σχολείο πλέον, αλλά έχω στοιχηματίσει και με τον εαυτό μου ότι θα σας ξεπεράσω. (Με την έννοια της δημιουργίας προτύπου και όχι με την εγωιστική έννοια του ανταγωνισμού)

Και σας ευχαριστώ πολύ για αυτό.
Μία wannabe κυρία της άλγεβρας (είτε είναι θεωρία μηδενοδύναμων ομάδων είτε είναι η υπέροχη άλγεβρα της α λυκείου)

PS: Ελπίζω να διαβαστεί κάποτε αυτό το μήνυμα και να μην χαθέι στην πληθώρα των emails που μάλλον θα λαμβάνετε ! :) "

Ναι! Συγκινήθηκα και χάρηκα και προβληματίστηκα, διαβάζοντας τις σκέψεις μιας wannabe κυρίας της άλγεβρας! Κυρίως όμως ενθουσιάστηκα! Αλλά δεν θα υπεισέλθω σε λεπτομέρειες..
Θα αρκεστώ να πω, (απευθυνόμενη στη Μαρίνα), ότι με έχει ήδη ξεπεράσει!!
Κι αυτό, πιστεύω, είναι η μεγαλύτερη χαρά που μπορεί να νιώσει ένας γονιός και ένας δάσκαλος!!

Πέμπτη 10 Μαρτίου 2011

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ...για τις εκπαιδευτικές αντιφάσεις και τα αντικρουόμενα συμφέροντα

  Πριν από λίγες μέρες παρακολούθησα στις εγκαταστάσεις της HELEXPO τη Μαθηματική Εβδομάδα, που διοργάνωσε για 3η χρονιά το παράρτημα Ε.Μ.Ε. Κεντρικής Μακεδονίας. Το θέμα της διοργάνωσης  ήταν οι "  Μαθηματικές διαδρομές στο παρόν, στο παρελθόν και στο μέλλον"   και ο σκοπός της Εβδομάδας ήταν η διάδοση της Μαθηματικής Επιστήμης και η ανάπτυξη της πολιτιστικής δραστηριότητας μέσα από τη διαθεματικότητα των Μαθηματικών και των άλλων Επιστημών.
 Λόγω του αυξημένου μου ενδιαφέροντος για το όλο θέμα, παρακολούθησα τον μέγιστο δυνατό αριθμό των εισηγήσεων, αλλά δυστυχώς έχασα και αρκετές, επειδή, ως γνωστό, στα συνέδρια οι ταυτόχρονες ομιλίες σε περισσότερες από μια αίθουσες δεν επιτρέπουν στους συμμετέχοντες να παρακολουθήσουν όλες τις εισηγήσεις.. Γι' αυτό άλλωστε εκδίδονται  τα Πρακτικά του Συνεδρίου, που δίνουν τη δυνατότητα της εκ των υστέρων- και όχι  live - ενημέρωσης..  Εν πάση περιπτώσει, οφείλω να ομολογήσω πως η όλη εκδήλωση σημείωσε επιτυχία, καθώς έδωσε σε πολλούς εξ ημών την ευκαιρία να επικοινωνήσουμε, να ενημερωθούμε για τις εξελίξεις, τόσο σε θέματα της ευρύτερης επιστημονικής έρευνας ( Μαθηματικά στο Διαδίκτυο, Math ML, Χάος και Πολυπλοκότητα, Θεωρία Somas του Καραθεοδωρή κλπ), όσο και για θέματα σχετικά με  προτάσεις  αξιοποίησης διαφόρων μαθηματικών και όχι μόνο εργαλείων, τα οποία συμβάλλουν στην υψηλή μαθηματική παιδεία, που οφείλει να παρέχει το Γυμνάσιο και το Λύκειο σε όλους τους μαθητές. Σε όλους!!
Και μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό εισηγήσεων, όπως  του Γ. Μπάρμπα, επίκουρου καθηγητή ΤΕΠΕΑ, ΑΠΘ, με τίτλο "Λειτουργικός αναλφαβητισμός στα Μαθηματικά: Ένα παιδαγωγικό πρόβλημα που δεν έχουμε ακόμη αναγνωρίσει" ή του σχολικού συμβούλου Γ. Θωμαΐδη, με τίτλο "Η εφαρμογή των αλγεβρικών ταυτοτήτων από μαθητές της Γ' Γυμνασίου", έθιγαν το πολύ μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε όσοι διδάσκουμε  Μαθηματικά στο Λύκειο, την αδυναμία, δηλαδή,  της  μεγάλης μάζας μαθητών να νοηματοδοτήσουν και να χειριστούν κατάλληλα τα μαθηματικά σύμβολα και όλα τα μαθηματικά εργαλεία όπως, π.χ. ορισμούς, πράξεις, ιδιότητες, θεωρήματα, συλλογισμούς, αποδεικτικές διαδικασίες, κλπ.
Το πρόβλημα είναι πως το πρόβλημα αυτό δεν περιορίζεται στο Λύκειο!  Παρατηρείται, φυσικώ τω λόγω, και στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, γι' αυτό ακούμε συχνά πανεπιστημιακούς, Πολυτεχνικών κυρίως Σχολών, να διαμαρτύρονται για το χαμηλό επίπεδο των μαθηματικών γνώσεων που έχουν οι φοιτητές τους. Για το συγκεκριμένο θέμα είχα την ευκαιρία να κάνω μια εκτενή συζήτηση με τον κύριο Τάσο Μπούντη, καθηγητή στο Μαθηματικό Τμήμα Πατρών, την Παρασκευή το μεσημέρι, πριν από την ομιλία του στα πλαίσια της Μαθηματικής Εβδομάδας.
Ο κύριος Μπούντης  εξέφρασε τον προβληματισμό του για τη στάση των φοιτητών απέναντι στην κατάκτηση της γνώσης και απέναντι στην έρευνα γενικότερα.
Καθώς διδάσκει σε τεταρτοετείς και σε μεταπτυχιακούς φοιτητές, προσδοκά από αυτούς να διακατέχονται από ζήλο, από μεράκι, από υψηλό βαθμό ευθύνης, αλλά, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, δεν δικαιώνονται οι προσδοκίες του. Οι νέοι, στο μεγαλύτερο ποσοστό,  επιλέγουν το εύκολο, το άμεσο, το γρήγορο, το επιφανειακό κι όχι την εμβάθυνση, την κοπιώδη προσπάθεια, τη διαρκή αναζήτηση...  Συζητώντας για περισσότερο από δύο ώρες, διαπιστώσαμε πως δεν διαφέρει σε μεγάλο βαθμό η στάση των νέων είτε είναι στο Λύκειο είτε στο Πανεπιστήμιο και καταλήξαμε στο συμπέρασμα πως τόσο το πρόβλημα της  πλημμελούς ενασχόλησης με το αντικείμενο των σπουδών τους, όσο και η επιλογή, εν γένει, των εύκολων και άκοπων τρόπων, δεν είναι ένα εγγενές πρόβλημα της εκπαίδευσης, αλλά μια ευρεία σύγχρονη πραγματικότητα και μια εκτεταμένη κοινωνική πρακτική..

Σήμερα παρακολούθησα, ως υπεύθυνη του ΣΕΠ [=σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός] στο σχολείο μου,  την ημερίδα καθηγητών ΣΕΠ για τις ΕΠΑΣ ΟΑΕΔ & την Αγορά Εργασίας. Τα ΚΕΣΥΠ σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού διοργάνωσαν ημερίδα με σκοπό την ενημέρωση των καθηγητών ΣΕΠ, στον τρόπο πρόσβασης των αποφοίτων Γυμνασίου και Λυκείου στα διάφορα  ΙΕΚ και στις ΕΠΑΣ, καθώς και για τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι υποψήφιοι, αλλά και τις προοπτικές επαγγελματικής απασχόλησης, άμα τη λήψη της βεβαίωσης των σπουδών ή της κατάρτισης. Παρουσιάστηκαν οι μονογραφίες κάποιων επαγγελμάτων, συγκεκριμένα του βοηθού νοσηλευτή και κάποιων τουριστικών επαγγελμάτων  και, σε γενικές γραμμές,  οι διευθυντές ή οι υποδιευθυντές των Ι.Ε.Κ, (υπάρχουν τα ΙΕΚ του ΥΠΔΒΜΘ, του Ο.Τ.Ε.Κ, του Ο.Α.Ε.Δ) μας ενημέρωσαν αναλυτικά γιατί θα πρέπει ένας νέος να επιλέξει τα ΙΕΚ του δικού του φορέα!
Δεν θα επεκταθώ στα επιχειρήματα που ακούστηκαν, ούτε σε περαιτέρω λεπτομέρειες, αλλά θα πω μόνο τούτο: αυτό που εισέπραξα ήταν η αίσθηση πως οι πράγματι ευγενείς, καταρτισμένοι και έμπειροι κύριοι που ανέβηκαν στο βήμα, εν πολλοίς, εξέφρασαν την ίδια θέση: το εγχείρημα απέτυχε!!
Επειδή ανήκω στην κατηγορία των ανθρώπων εκείνων, οι οποίοι  αν δεν αντιληφθούν τα αίτια μιας αποτυχίας δεν εφησυχάζονται, ρώτησα τρεις διαφορετικούς εισηγητές να μου πουν για ποιο λόγο θεωρούν πως ο θεσμός της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης έχει αποτύχει και γιατί εν καιρώ κρίσεως και υψηλών ποσοστών ανεργίας δεν συρρέουν οι νέοι να υποβάλουν αιτήσεις στις εκάστοτε προκυρήξεις έναρξης λειτουργίας τμημάτων των Σχολών;  Αν εξαιρέσουμε την ΕΠΑΣ ΓΝΘ, Βοηθών Νοσηλευτών, όπου -όπως μας είπε η εισηγήτρια-την ημέρα υποβολής αιτήσεων σχηματίζεται  μια πολύ μακριά ουρά από ενδιαφερόμενους, στις υπόλοιπες Σχολές  τα  τμήματα γενικώς δεν έχουν ζήτηση με εξαίρεση αυτά της Μαγειρικής και της Ζαχαροπλαστικής, καθώς σήμερα  πολλοί νέοι θέλουν να γίνουν σεφ!! (τι σου κάνει το πρότυπο της τηλεόρασης!!)
Γιατί άραγε;  Ένας μαθητής, ο οποίος στην Α' Λυκείου μόλις και μετά βίας καταφέρνει να ανταποκριθεί στις υψηλές απαιτήσεις του Προγράμματος Σπουδών, [ή -για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους - ένας μαθητής που δεν καταφέρνει ούτε στοιχειωδώς να ανταποκριθεί, αλλά προάγεται λόγω της καθιερωμένης και επικρατούσας αντίληψης], γιατί να επιλέξει να φοιτήσει σε μια ΕΠΑΣ,  στο τμήμα, ας πούμε που θα του δώσει τον τίτλο "Τεχνικός Αυτοκινήτων Οχημάτων", όταν αυτόν τον τίτλο μπορεί να τον αποκτήσει από κάποιο ΤΕΙ; Τι θα τον εμποδίσει να το κάνει; Η βάση του 10;  Δεν υπάρχει!!  Όταν ένα παιδί επιλέγει να τελειώσει το Λύκειο, αντί να σταματήσει στην Α' Λυκείου και να πάει στην ΕΠΑΣ, όπου θα εργάζεται και θα έχει  ένσημα,  εξασφαλίζει, παραμένοντας στο Λύκειο,  δυο επιπλέον χρόνια το άλοθι της μαθητικής του ιδιότητας..
Γιατί αποτυγχάνει, σε ένα μεγάλο βαθμό, η μαθηματική παιδεία;  Και γιατί η  αποτυχία δεν παρατηρείται μόνο στα Μαθηματικά, που όπως και να το κάνουμε μια δυσκολία την έχουν, αλλά επεκτείνεται και σε άλλα μαθήματα, όπως Ιστορία, Γλώσσα, Λογοτεχνία;
Γιατί δεν πέτυχε ο θεσμός της Επαγγελματικής Κατάρτισης;
Ένας εκ των υπευθύνων διευθυντών μου απάντησε, μεταξύ των άλλων, το εξής: "ενώ οι ΕΠΑΣ σχεδιάστηκαν αρχικά έχοντας ως ομάδα στόχευσης τους απόφοιτους της Α' Λυκείου, σήμερα το 90% πολλών τμημάτων  καλύπτεται από απόφοιτους Λυκείου!"
Μάλιστα! Κι εγώ ρωτώ: Γιατί υπάρχει τόση κατασπατάληση χρόνου, χρήματος, ελπίδας και ψυχικού αποθέματος; Για ποιους λόγους ένα παιδί στα δεκάξι του "επιλέγει" να ακρωτηριάζει την αυτοπεποίθησή του, περνώντας τη μισή του μέρα μέσα στη σχολική τάξη του ΓΕ.Λ., ακούγοντας  καθηγητές να μιλάνε για θέματα που το ίδιο αδυνατεί να κατανοήσει και την άλλη μισή μέρα σε ένα φροντιστήριο (τα φροντιστήρια θα επιδοτηθούν ως επιχειρήσεις που δημιουργούν θέσεις εργασίας, για να μειωθεί η ανεργία;  Το διάβασα χθες, αλλά δεν το διασταύρωσα ακόμα..), όπου συνεχίζει να μην καταλαβαίνει το έρημο περί τίνος πρόκειται.. Γιατί;
Γιατί όλοι εμείς, ως γονείς και ως εκπαιδευτικοί, ικανοποιώντας τη ματαιοδοξία  και την κενοδοξία μας ή αποβλέποντας σε ίδια συμφέροντα,  προδιαγράφουμε στα παιδιά μας μια πορεία που αυτά αδυνατούν ή  δεν θέλουν να ακολουθήσουν;
Και γιατί, σήμερα που ο κορεσμός των επαγγελμάτων, που οι δύσκολες -οι πιο δύσκολες από άλλοτε - οικονομικές συνθήκες, που η ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης και κατάρτισης κι άλλα πολλά και διάφορα, κάνουν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη της άμεσης λήψης σοβαρών αποφάσεων, επιμένουμε να μην βλέπουμε το πρόβλημα αντικειμενικά, σφαιρικά και αποστασιοποιημένα;
Πώς αλλιώς θα καταλάβουμε ποιο είναι το κοινό συμφέρον, αν δεν κρατήσουμε τις απαραίτητες αποστάσεις;
Εγώ, για παράδειγμα, διδάσκω σε Λύκειο! Το Λύκειο θα λειτουργήσει αν και μόνο αν έχει μαθητές..
Ο Χ διδάσκει σε ΕΠΑΣ, το τμήμα του θα λειτουργήσει,  αν και μόνο αν συμπληρωθεί. Κι ο Ψ κάνει αυτό...κι ο Ζ κάνει το άλλο... Ο καθένας  μας προσωπικά κάπου οφελείται και κάπου  όχι.
Οι πολιτικοί, ας πούμε,  θα επανεκλεγούν, αν ικανοποιήσουν τους ψηφοφόρους τους!
Η βάση του δέκα αποδεικνύεται εμπόδιο και πηγή δυσαρέσκειας της ευρείας μάζας;  Καταργείται!         Και ο μαθητής;  Τι θα πει "ο μαθητής;";  Για τον μαθητή δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας..
Αυτός είναι πάνω από όλα και πρώτος από όλους!
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
Πέρα από τη στενοχώρια μου και τους προβληματισμούς μου σχετικά με το αν και το πόσο μας απασχολεί η ψυχική ισορροπία των παιδιών μας, θα ήθελα να πω ότι η επιτροπή που διοργάνωσε και συντόνισε το πρόγραμμα της Μαθηματικής Εβδομάδας, έκανε πολύ καλά τη δουλειά της, όπως και οι διοργανωτές της σημερινής ημερίδας, που με απόλυτη ειλικρίνεια  συζήτησαν μαζί μας τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η αδιαβάθμητη Επαγγελματική Εκπαίδευση.
Επιπροσθέτως να πω ότι οι σπουδαστές της ΕΠΑΣ Μαθητείας του ΟΑΕΔ Ωραιοκάστρου, που φιλοξένησε την ημερίδα, παρασκεύσαν πολλά και πολύ γευστικά εδέσματα στον μπουφέ που ετοίμασαν ειδικά για μας και μας χάρισαν ξυλόγλυπτα που, παιδιά από το τμήμα Ξυλογλυπτικής, είχαν κατασκευάσει με τα χέρια τους!
Οι νέοι, όταν ανακαλύπτουν την κλίση τους και όταν βρίσκονται σε κατάλληλο περιβάλλον για να αναπτύξουν τα τάλαντά τους, μπορούν και κάνουν θαύματα!
Αυτοί μπορούν. Εμείς τι κάνουμε;

Παρασκευή 25 Φεβρουαρίου 2011

3η Μαθηματική Εβδομάδα 2-3-4-5-6 Μαρτίου 20011.


Συμπληρώστε τη φόρμα εγγραφής που θα βρείτε εδώ ,
Αφού πρώτα διαβάσετε το αναλυτικό πρόγραμμα που υπάρχει εδώ. 

Σας περιμένουμε όλους εκεί! 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

              Το Σάββατο 5 του Μάρτη, στις 12.00, στην αίθουσα Α,  το θέμα της εισήγησής μου είναι:  
            «Η απόλαυση του κειμένου στην υπηρεσία της διδασκαλίας των Μαθηματικών»

  ΠΕΡΙΛΗΨΗ:  Το μάθημα των Μαθηματικών στο Λύκειο, με τη στείρα φορμαλιστική  μορφή του,  όπως έχει εξελιχθεί, αποτελούσε και αποτελεί τον εφιάλτη μιας μεγάλης μερίδας μαθητών, οι οποίοι αδυνατώντας να αντιληφθούν τη λειτουργία των μαθηματικών  τύπων και των μεταβλητών που υπεισέρχονται σ’ αυτούς, πολύ δε περισσότερο τις τεχνολογικές, φιλοσοφικές, οικονομικές, κοινωνικές και λοιπές πρακτικές στις οποίες οι τύποι αυτοί βρίσκουν εφαρμογή,  συχνά εκφράζουν διαμαρτυρίες όπως: «και πού θα τα χρειαστώ εγώ αυτά τα Μαθηματικά;» ή «γιατί πρέπει να τα μάθω;». Τέτοιες στάσεις αμφισβήτησης και  αρνητισμού χρήζουν ειδικής αντιμετώπισης  και ιδιαίτερων ελιγμών, από την πλευρά του εκπαιδευτικού,  προκειμένου να επιτευχθεί  ένα καλό  αποτέλεσμα. Τα «παρα-μαθηματικά κείμενα», λειτουργούν ως μέσο ανατροπής της αρνητικής στάσης αρκετών μαθητών.  Προερχόμενα από «εξωσχολικές πήγες», τα  κείμενα αυτά, αποτελούν  ένα πειστικό και αποτελεσματικό εργαλείο, κυρίως επειδή προκαλούν στους μαθητές έντονο ξάφνιασμα, αφενός και αφετέρου προσφέρουν αυτό που ο Roland Barthes αποκαλεί απόλαυση του κειμένου.

Σάββατο 19 Φεβρουαρίου 2011

ΣΧΟΛΙΑ ΠΟΥ ΕΚΑΝΑΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Θέλοντας να έχω μια σαφή εικόνα για το τι εισπράττουν οι μαθητές από το μάθημα των Μαθηματικών και από τις διάφορες δραστηριότητες τις οποίες κάνουμε σε τακτά χρονικά διαστήματα και τις υλοποιούμε είτε εντός είτε εκτός ωρολογίου προγράμματος,  ζητώ από καιρού εις καιρόν, άλλοτε επίσημα κι άλλοτε ανεπίσημα, αλλά  πάντα εγγράφως, να αξιολογήσουν γενικώς το μάθημα ή ειδικώς μια συγκεκριμένη δραστηριότητα. Τα σχόλια τους είναι επώνυμα, εκτός ίσως από ελάχιστες φορές.
Ο λόγος που προτιμώ να γίνονται τα σχόλια επώνυμα είναι πως μέσα στο σύνολο της γνώσης, των κανόνων και των αξιών που έχουν να διδαχτούν τα παιδιά στο σχολείο, είναι  και το θάρρος της γνώμης τους, εφόσον αυτή είτε είναι τεκμηριωμένη είτε εκφράζει κάποια προσωπική τους, υποκειμενική, ανάγκη, άρα εδώ δεν χωράει κάποιου είδους λογικής τεκμηρίωσης, απαιτείται όμως ειλικρίνεια, ευθύτητα και μια σαφής έντιμη επιδίωξη, όπως για παράδειγμα η βελτίωση μιας κατάστασης που δεν μας ικανοποιεί, αλλά σε καμιά περίπτωση ο σχολιασμός δεν είναι κακοπροαίρετος και δεν αποβλέπει στην σπίλωση, ας πούμε, κάποιου ανθρώπου που ενδεχομένως δεν πολυσυμπαθούμε ή λίγο φθονούμε ή.. ή .. ή... :).  Αυτά νομίζω πως είναι πράγματα που διδάσκονται και που μαθαίνονται! 
Δεν θα επεκταθώ όμως περισσότερο στο τι, στο γιατί ή στο πώς ζητώ την αξιολόγηση του μαθήματος από τους μαθητές, αλλά θα αρκεστώ να δημοσιεύσω κάποια από τα σχόλια των παιδιών, τα οποία έχω στα χέρια μου σήμερα από το πρωί και για διάφορους λόγους μελετώ...












Θα πρέπει να συμπληρώσω πως είναι περίπου τυχαία  η επιλογή των σχολίων που δημοσιεύω.
Τα σχόλια δηλαδή  προέρχονται από μαθητές και μαθήτριες διαφορετικών επιδόσεων και -ίσως- διαφορετικών  δυνατοτήτων, λόγω διαφορετικών φυσικών κλίσεων και επιλογών, πλην όμως είναι όλα  γραμμένα με  συνεργατική διάθεση και προθυμία, επειδή  τα παιδιά πραγματικά θέλουν να συμβάλουν στη βελτίωση  του μαθήματος  και της προσπάθειας που πραγματοποιούμε τόσους μήνες τώρα κλεισμένοι όλοι μαζί μέσα σε μια σχολική τάξη.
Κοινός στόχος όλων μας, στο μάθημα, είναι να περνάμε καλά μαθαίνοντας όσο το δυνατόν περισσότερα, και μέσα από αυτή τη γοητευτική διαδικασία της μάθησης να ανακαλύπτει και να καλλιεργεί ο καθένας μας τις θετικές πλευρές του χαρακτήρα του..
Και, για να είμαι ειλικρινής,  νομίζω πως βρισκόμαστε σε πολύ καλό δρόμο...:)
Μόνο που μερικές φορές οι νεότεροι, λόγω  έλειψης καρτερικότητας ίσως, ξεχνούν πόσο μακρύς είναι αυτός ο δρόμος... Μακρύς και μπορεί λιγάκι δύσβατος, αλλά, παρόλ' αυτά, απείρως γοητευτικός! :)
Αρκεί να μην απογοητευόμαστε... :)

Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου 2011

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΚΕΨΗΣ-ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ http://peopleandideas.gr 
Ο Γάλλος καθηγητής μαθηματικών και συγγραφέας Ντενί Γκετζ (Denis Guedj) (1940-2010) είναι γνωστός για τα μπεστ σέλερ της μαθηματικής λογοτεχνίας «Το θεώρημα του παπαγάλου», «Το μέτρο του κόσμου» και «Τα αστέρια της Βερενίκης».   Υπήρξε καθηγητής μαθηματικών και ιστορίας της επιστήμης στο τμήμα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου της Vincennes-Paris VIII, το οποίο ίδρυσε ο ίδιος το 1969. Διατηρούσε επίσης μια στήλη «Μαθηματικών χρονογραφημάτων» στην εφημερίδα Liberation και συνεργάστηκε με την ομάδα «Θαλής + Φίλοι». Το βίντεο που παρουσιάζουμε είναι ένα απόσπασμα από μια συνομιλία του με τον J.-P. Desgouttes  το 1995 όπου εξηγεί το ρόλο που μπορούν να παίξουν τα μαθηματικά στη διαμόρφωση του τρόπου σκέψης.

«Είμαι μαθηματικός εδώ και αρκετό καιρό. Έτσι βυθισμένος που είμαι μέσα στα μαθηματικά μπορώ να πω ότι με έχουν διαπλάσει, ότι έχω κυριολεκτικά εμποτιστεί απ’ αυτά, ότι ασκούν κάποια επίδραση επάνω μου, όπως και το αντίστροφο ισχύει βέβαια. Είχα μια έλξη προς αυτά. Δεν είναι ότι όλα όσα σκέφτομαι τα σκέφτομαι σαν μαθηματικός αλλά είμαι πεπεισμένος πως κάποιες από τις σκέψεις μου γίνονται ακριβώς γιατί υπήρξα κοντά στα μαθηματικά. Το «όχι, δεν έχουν καμμία σχέση» δεν ισχύει λοιπόν! Έχουν σχέση. Οπότε το ερώτημα που τίθεται είναι «σε τι έχουν σχέση;». Τι σχέση έχουν τα μαθηματικά με τη σκέψη μου, ή με τη δουλειά μου εφ’όσον εκτός των άλλων είμαι εκπαιδευτικός και έχω να κάνω με φοιτητές;
Για μένα τα μαθηματικά είναι μια γλώσσα. Δεν εννοώ ότι είναι μόνο μια γλώσσα, αλλά είναι συν τοις άλλοις και μια γλώσσα. Είναι κάτι με το οποίο εκφράζουμε σκέψεις και η διδασκαλία των μαθηματικών είναι η διδασκαλία της έκφρασης σκέψεων σε μια ορισμένη γλώσσα. Τουλάχιστον στην αρχή της διδασκαλίας τους αλλά ακόμα και μετά. Ξεκινάμε με απλές σκέψεις, για παράδειγμα «πώς να κάνουμε πολλά με λίγα» (πρόβλημα αριθμών), «ποιές είναι οι εκφράσεις του ίδιου» δηλαδή πώς εκφράζουμε το ίδιο στα μαθηματικά, πώς εκφράζουμε το διαφορετικό, πώς γίνεται η συνεπαγωγή, τι ονομάζουμε υπερθετικό βαθμό και τι μέγιστο (έχει να κάνει με τη μεγιστοποίηση), το θέμα του συνόρου – ένα θέμα τοπολογίας- το ζήτημα των αποστάσεων. Όλα αυτά σχετίζονται πολύ απλά με το πρόβλημα της ύπαρξης. Τα ουσιαστικά πράγματα στα μαθηματικά είναι υπαρξιακά θεωρήματα. Το θέμα της μοναδικότητας – πώς αποδεικνύουμε ότι είμαστε μοναδικοί;  Τα μαθηματικά είχαν εμμονή στο να αποδείξουν ότι «το τάδε στοιχείο είναι μοναδικό», «είναι το μοναδικό που…». Όλα αυτά είναι καθημερινά ερωτήματα, που τίθενται στον τομέα των μαθηματικών και τα μαθηματικά έχουν μια γλώσσα που μπορεί και τα εκφράζει.
Συγχρόνως τα μαθηματικά έχουν κάτι παραπάνω, που διαχέεται προς τα έξω. Αποτελούν μια στιγμή στην ιστορία της σκέψης τέτοια που η διδασκαλία τους να μη γίνει για όλους, ή τουλάχιστον όχι για την πλειοψηφία των μαθητών, σαν το ζητούμενο να είναι μια συσσώρευση μαθηματικών γνώσεων αλλά καλύτερα να είναι η διδασκαλία του να εφαρμόζει και να εξασκεί κανείς την ακριβή σκέψη. Ακριβή σκέψη μέσα από μια συγκεκριμένη έκφραση: θέλω να πω κάτι, το λέω αλλά το είπα καλά; Είναι εξάσκηση μιας γλώσσας, ναι μεν αλλά όχι μόνο αυτό, γιατί τα μαθηματικά δεν είναι μια γλώσσα. Η έννοια ή η έκφραση του «υπάρχει» είναι εξάσκηση μιας γλώσσας ενώ με τα μαθηματικά κάνεις και την εξάσκηση της απόδειξης. Και η εξάσκηση της απόδειξης σημαίνει ότι ξεκινάω από το σημείο Α και από αλήθεια σε αλήθεια φτάνω στο σημείο Ζ και παράγω μια αλήθεια που δεν είχα προβλέψει. Αυτό ονομάζεται εξάσκηση του πνεύματος, όχι μόνο στα θεωρήματα, εννοείται, αλλά στην ίδια τη ζωή μας! Είναι ακριβώς επειδή λέτε «οπότε, οπότε, οπότε…» που είναι σαν να λέτε «αν, αν, αν» ε τότε θα καταλήξω στη φυλακή, θα αυτοκτονήσω γιατί δεν υπάρχει άλλη διέξοδος! Οπότε κάποια στιγμή είμαι υποχρεωμένος να λάβω υπ’όψιν τις συνέπειες και να σταματήσω κάπου, σε κάποιο σημείο. Αυτό είναι μια σκέψη. Αυτό σημαίνει ότι όσα μπορούν να διδάξουν τα μαθηματικά, ουσιαστικά όμως και σε όλους, είναι η υποθετική σκέψη που συνοψίζουμε σε «αν… τότε». Δεν μιλάμε για μια σκέψη της τάξης του «υπάρχει», ούτε του «άρα είναι» αλλά του «αν ισχύει… τότε». Και αυτό είναι μια φανταστική χρήση του πνεύματος. Το πνεύμα γίνεται ελεύθερο εκείνη τη στιγμή! Και ξέρετε στα μαθηματικά μπορούμε να ξεκινήσουμε από μια λανθασμένη υπόθεση. Αυτό ονομάζεται απόδειξη της εις άτοπον απαγωγής. Ξεκινάτε από μια υπόθεση που διαισθάνεστε ως λανθασμένη και αποδεικνύετε ότι οδηγεί σε κάτι παράλογο και αυτό ήταν! Έχουμε το δικαίωμα να πάρουμε ως αφετηρία μια λανθασμένη υπόθεση αν είναι να αποδείξουμε ότι είναι λανθασμένη.
Αυτό το παιχνίδι με τη σκέψη είναι το παιχνίδι των μαθηματικών, των επιστημόνων γενικά και πολλών άλλων ανθρώπων και είναι αυτό που ονομάζουμε παιχνίδι του πνεύματος.»
................................................................................................................

Μετάφραση του κειμένου: Φαίδρα Σίμιτσεκ
Δείτε το πρωτότυπο κείμενο, καθώς και το αντίστοιχο video της συνέντευξης πατώντας εδώ

Σάββατο 12 Φεβρουαρίου 2011

ΙΣΩΣ ΓΙ' ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΜΟΥ ΑΡΕΣΕ ποτέ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ...

Ακούγοντας  στο σχολείο χθες  τις συναδέλφους φιλολόγους να συζητούν για τις γενικώς όχι καλές επιδόσεις των μαθητών στο μάθημα της Ιστορίας, πήρα μέρος στη συζήτηση αναφέροντας τα δικά μου προσωπικά βιώματα από  το συγκεκριμένο μάθημα, το οποίο ως μαθήτρια το διάβαζα πάντα με  δυσκολία και με  μοναδικό κίνητρο να μην απογοητεύω τους καθηγητές που μου το δίδασκαν, επειδή οι άνθρωποι λόγω της γενικής μου εικόνας με είχαν συγκαταλέξει στο σύνολο των επιμελών μαθητών!
Σήμερα συμπτωματικά διαβάζω τα εξής:

Το βιβλίο του Σάιμον Σάμα History of Britain που αριθμεί 1500 σελίδες, είναι μια ολοκληρωμένη ιστορία αυτής της χώρας, και έχει αποτελέσει τη βάση για ένα ντοκιμαντέρ πολλών επεισοδίων. Όμως, το βιβλίο δεν αναφέρει πουθενά τον Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ, ούτε και το ρόλο που έπαιξε στη δημιουργία των θεμελίων για την ηλεκτροδότηση, το φως, τη θέρμανση, τις επικοινωνίες και την ηλεκτρονική επανάσταση του εικοστού αιώνα στη Βρετανία και αλλού. Το βιβλίο του Σάμα δεν περιέχει αναφορές στις συνεισφορές που έκαναν οι Βρετανοί επιστήμονες και μηχανικοί στη μεταμόρφωση της Βρετανίας και του κόσμου.
Πραγματικά, αυτή η παραμέληση της επιστήμης είναι κοινό στοιχείο των βιβλίων ιστορίας - κάτι που γίνεται εξαιρετικά ενοχλητικό στα βιβλία που ισχυρίζονται ότι ενδιαφέρονται για τις μάζες και τους καταδυναστευμένους και μη προνομιούχους λαούς. Για παράδειγμα, το βιβλίο του Χάουρντ Ζιν A People' s History of the United States, που εκδόθηκε το 1980, έχει πουλήσει πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα και έχει γίνει ένα από τα πιο σημαντικά έργα πάνω στην ιστορία των ΗΠΑ. Είναι ένα δημοφιλές εγχειρίδιο για σχολεία και κολέγια, και ισχυρίζεται ότι εστιάζει σε "κρυφά επεισόδια του παρελθόντος όταν, έστω και σε σύντομες αναλαμπές, ο λαός έδειξε την ικανότητά του να αντιστέκεται, να ενώνεται και περιστασιακά να νικά".
Όμως το βιβλίο του Ζιν δεν αναφέρεται καθόλου σε μέλη του λαού που αντιστάθηκαν, ενώθηκαν και νίκησαν στον τομέα της επιστήμης. Για παράδειγμα, δεν λέει τίποτα για τον αγώνα για τη μείωση της παιδικής θνησιμότητας, την αύξηση της διάρκειας ζωής ή την ανάπτυξη συστημάτων μαζικής μεταφοράς. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στον Νόρμαν Μπόρλογκ, ο οποίος τιμήθηκε με το Βραβείο Ειρήνης το 1970 επειδή ηγήθηκε της "πράσινης επανάστασης" και βοήθησε να δοθεί τέλος στην πείνα για εκατομμύρια ανθρώπους. Ένας άλλος που δεν εμφανίζεται είναι ο μικροβιολόγος Μορίς Χίλμαν, του οποίου τα εμβόλια έσωσαν περισσότερες ζωές από εκείνες που χάθηκαν σε όλους τους πολέμους στου οποίους ο Ζιν αφιερώνει κεφάλαια.
Η μαζική ηλεκτροδότηση δεν εμφανίζεται στο βιβλίο του Ζιν, αν και συζητά το κόστος του ηλεκτρισμού μέσα στα πλαίσια ενός προγράμματος που θα βοηθούσε τις κατώτερες τάξεις αρκετά ώστε να μην επαναστατήσουν. Η δύναμη του ατμού δεν καλύπτεται, ούτε και η μηχανή εσωτερικής καύσης, παρόλο που συζητιούνται οι σιδηρόδρομοι σε σχέση με το φυλετικό διαχωρισμό, τα σωματεία, τις απεργίες και τις μεθόδους εκμετάλλευσης των Ινδιάνων.
Με λίγα λόγια, ο Ζιν θεωρεί τις επιστημονικές αλλαγές ασήμαντες για "τον λαό".  Η ιστορία, γι' αυτόν, είναι μια μεγάλη παρέλαση ιδεολογιών. Αν η επιστήμη έχει κάποια σημασία σε αυτήν την παρέλαση, είναι ίσως μόνο όταν κατασκευάζει όπλα, με τα οποία οι υπέρμαχοι των ιδεολογιών καταστρέφουν ο ένας τον άλλον.


Τα βιβλία Ιστορίας των Σάμα και Ζιν δεν τα έχω διαβάσει, αλλά διαβάζοντας  αυτά  που γράφει ο Robert P. Crease στο συναρπαστικό του βιβλίο  10 ΜΕΓΑΛΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ που Άλλαξαν τον Κόσμο Από τον Πυθαγόρα στον Χάιζενμπεργκ, από τις εκδόσεις ΑΡΧΕΤΥΠΟ στο ιντερλούδιο του 6ου κεφαλαίου: Το Σημαντικότερο Γεγονός του 19ου Αιώνα: Οι Εξισώσεις του Μάξγουελ, επιγράφοντάς το: 
Ξεπερνώντας τη Νοσοαγνωσία ή Αποκαθιστώντας τη Ζωντάνια των Ανθρωπιστικών Σπουδών, σκέφτηκα πως σε κανένα απο τα σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας που όφειλα να μελετώ ως μαθήτρια δεν γινόταν αναφορά σε επιστημονικά επιτεύγματα και στον τρόπο που αυτά τα επιτεύγματα συνέβαλαν στην έκβαση των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων!
Ίσως η απάντηση στο γιατί οι μαθητές στο μεγαλύτερο ποσοστό τους δεν διδάσκονταν και δεν διδάσκονται ουσιαστικά τίποτε στο σχολείο από το μάθημα της Ιστορίας, να είναι και πάλι  ο κατακερματισμός της γνώσης. Όπως και σε όλα τα υπόλοιπα μαθήματα.  
Ο κατακερματισμός,  που λειτουργώντας ως παρωπίδα, καθιστά αδύνατη σε έναν νέο - και όχι μόνο - άνθρωπο να δει ολιστικά τα άλματα που πραγματοποιεί η ανθρωπότητα, μέσα από την αλληλεπίδραση των Ανθρωπιστικών Επιστημών με τις Επιστήμες και τα Μαθηματικά...
Ίσως κι εμένα γι' αυτό στο σχολείο δεν μου άρεσε ποτέ  το μάθημα της Ιστορίας...
Το μάθημα που μπορεί, μεταξύ των άλλων, να μας διδάξει  πως δεν έχει σημασία μόνο το ποιος -ηγέτης- φεύγει, αλλά ακόμη πιο βαρύνουσα σημασία έχει το ποιος "ηγέτης" έρχεται!

Τρίτη 4 Ιανουαρίου 2011

"HORROR MATHEMATICUS"

ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ

Συνάντηση "στο μέσο της σκάλας"

Μπ: ...Αυτό προϋποθέτει έναν διεπιστημονικό διάλογο που δυστυχώς δεν υπάρχει, τουλάχιστον στην έκταση που θα έπρεπε.
Να:  Έτσι ακριβώς είναι. Κι αυτή η προσπάθεια που κάνουμε μαζί εδώ είναι προς αυτή την κατεύθυνση, γιατί είναι αναγκαίος ο διεπιστημονικός διάλογος. Δυστυχώς όμως λυπάμαι που θα το πω, στη "θετικοεπιστημονική" κοινότητα (βάζω το "θετικό" για να γίνει κατανοητό, γιατί όλοι επιστήμονες είναι) μερικά από αυτά που λέμε ακούγονται λίγο περίεργα. Κυρίως γιατί φαίνεται ότι δεν θέλουν να ασχοληθούν. Σκέφτονται τις εξισώσεις τους, την επόμενη δημοσίευση που θέλουν να κάνουν. Νομίζω όμως ότι είναι λάθος αυτή η αντιμετώπιση.
Μπ: Είναι λάθος και χαίρομαι που το επισημαίνεις. Για λόγους αυτοκριτικής όμως, μίλησες μόνο για τις "θετικοεπιστημονικές" πλευρές. Αν μιλήσουμε και για άλλες, για παράδειγμα τις "κοινωνικοεπιστημονικές", εκεί πάλι υπάρχει ένας horror mathematicus, ένας "τρόμος μαθηματικός" για ό,τι έχει σχέση με τις θετικές επιστήμες αφού τα μαθηματικά θεωρούνται δηλωτικά των θετικών επιστημών. Τρομάζει κανείς να σκεφτεί ότι μπορεί να μπει στον χώρο των θετικών επιστημών μέσα από τις κοινωνικές, και βέβαια, αυτό επιφέρει ένα τεράστιο χάσμα. Γιατί φαίνεται ο άνθρωπος εκεί.
Να: Μου άρεσε πολύ το horror matehmaticus, θα το χρησιμοποιώ και θα σου κάνω αναφορά. [...]

Οι δύο επιστημονικοί όγκοι, Γιώργος Μπαμπινιώτης* (Μπ) και Δημήτρης Νανόπουλους** (Να),  σε έναν εκτενή διάλογο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις  ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ,  με τίτλο  "Από την κοσμογονία στη γλωσσογονία", πραγματεύονται, σε μια γλώσσα άμεσα καταληπτή και από τον πλέον αδαή, τις συνάφειες των θετικών και των ανθρωπιστικών επιστημών, καθώς και την ανάγκη επανασύνδεσης κι επανασύνθεσής τους. 
"Το προϊόν αυτής της συζήτησης ήταν μια ευχάριστη έκπληξη και μια επιστημονική απόλαυση και για τους δύο. Και το κυριότερο: ήταν μια αποκάλυψη, που επιβεβαίωσε την αρχική μας διαίσθηση για ένα "συνεχές",(continioum) της γνώσης που δικαιώνει μια κοινή επιστημονική στάση και των δύο μας ενάντια στον κατακερματισμό της γνώσης. Η συζήτηση, όπως καταγράφεται πλέον εδώ, μας έπεισε αμετάκλητα για την ανάγκη μιας ολιστικής θεώρησης της γνώσης στη συμπληρωματική σχέση που διέπει τους ποικίλους χώρους διερεύνησης
"του συνεχούς σύμπαντος κόσμου" με επίκεντρο τον άνθρωπο.", όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, ενώ στο εσωτερικό του ο διάλογος παρέχει ακράδαντα επιχειρήματα στον καθένα από μας που προσπαθεί να πείσει τους μαθητές του ότι η "γνώση" δεν κατακερματίζεται. Στον καθένα από μας που παλεύει να εξηγήσει ότι δεν μπορεί κάποιος να κατανοήσει  πλήρως τους συσχετισμούς των εννοιών και τις δομές του κειμένου, ακόμη ακόμη και τα συμφραζόμενά του, αν δεν καταφέρει να υπερβεί, ή έστω να μετριάσει, τον horror mathimaticus του, αλλά και αντιστρόφως. Νομίζω πως δεν μπορεί να αντιληφθεί κάποιος πλήρως το βαθύτερο νόημα των φανταστικών μαθηματικών οντοτήτων, αν δεν μπορεί να τις εντάξει σε ένα σταθερής βάσης γλωσσολογικό και εννοιολογικό υπόβαθρο!
Αναρρωτιέμαι αν  ποτέ κάποιος που πραγματικά κόπτεται για την Παιδεία του τόπου και την παιδεία όλων μας, αποφάσιζε να εντάξει βιβλία όπως αυτό, στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, για να γίνει επιτέλους το αντάμωμα κάπου στο μέσο της σκάλας και...σε ευρύτερη κλίμακα!
Και τώρα που είπα "σκάλα", θυμήθηκα τη μαντινάδα που μου έγραψε ο φίλος μου ο ΔΧ,
"τη γλάστρα που 'χεις  στα ζερβά τώρα που αναβαίνεις, θα τηνε δεις στα δεξιά όταν θα κατεβαίνεις" 
(το θυμάμαι σωστά;) κι επειδή το ζερβό και το δεξί από μόνο του κανένα δεν αποτελεί ολότητα, κι επειδή το κάθε ανέβασμα το ακολουθεί ένα κατέβασμα και τούμπαλιν, σκέφτομαι να παίρνω μαζί μου στο σχολείο την κουβέντα των Μπαμπινιώτη-Νανόπουλου και να διαβάζω μια δυο σελίδες τη φορά, 
στα παιδιά της Γ' Λυκείου που σε λίγους μήνες θα φύγουν για πάντα από το σχολείο και δεν θα έχουν καταλάβει πως υπάρχει ανάγκη μιας ολιστικής θεώρησης της γνώσης στη συμπληρωματική σχέση που διέπει τους ποικίλους χώρους διερεύνησης "του συνεχούς σύμπαντος κόσμου" με επίκεντρο τον άνθρωπο.
  ========================================================
*Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Ομότιμος και Επίτιμος Καθηγητής Γλωσσολογίας, τ. Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (Αρσάκεια – Τοσίτσεια Σχολεία)

**Δημήτριος Νανόπουλος, Ακαδημαϊκός, Καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Texas A&M, CollegeStation (Έδρα Mitchell-Heep της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών), Διευθυντής του Κέντρου Αστροσωματιδιακής Φυσικής του Κέντρου Προχωρημένων Ερευνών του Houston (HARC) στις ΗΠΑ, Πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ).



Κυριακή 2 Ιανουαρίου 2011

Ας είναι το 2011... ΜΙΑ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΠΟΛΛΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ!

Ας είναι το 2011, μια χρονιά πολυδιάστατη από κάθε άποψη!
Πολυδιάστατη, πολυσχιδής και γοητευτική για την ψυχή και το πνεύμα μας..
Δύσκολη, όπως κάθε τι που ξεφεύγει από τις πεπερασμένες-τρισδιάστατες-αντιληπτικές μας ικανότητες,
αλλά παρόλα αυτά εφικτή,  όπως κάθε τι υπολογίσιμο και μετρήσιμο...
Ας είναι μια χρονιά που, ενώ προμηνύεται πως θα μας δυσκολέψει, 
εμείς δυναμικά θα  αντιμετωπίσουμε...
 

Δευτέρα 27 Δεκεμβρίου 2010

Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ και ΤΟ ΗΘΙΚΟ ΠΡΟΣΗΜΟ !

"Μου φαίνεται ότι καθώς οι άνθρωποι συσσωρεύουν όλο και περισσότερα χρήματα αντιδρούν διαφορετικά με κάθε νέο ποσόν που προστίθεται στο κομπόδεμά τους. Πιστεύω ότι, ψυχολογικά, κάθε επιπλέον ρούβλι αξίζει γι' αυτούς λιγότερο από το προηγούμενο, οπότε, καθώς γίνονται όλο και πιο πλούσιοι, τα όποια κέρδη τούς ικανοποιούν όλο και λιγότερο, οπότε χρειάζονται συνεχώς περισσότερα χρήματα για να είναι ικανοποιημένοι".
"Έχεις δίκαιο", είπε ο Όιλερ. "Μήπως επινόησες κάποιον τύπο για την ψυχολογική αξία που έχει κάθε επιπλέον ρούβλι;"
"Όχι, αλλά πλησιάζω. Ήδη γνωρίζω πως η αξία που έχει κάθε νέο ρούβλι σε ένα άτομο είναι αντιστρόφως ανάλογη προς το ποσόν που ήδη διαθέτει", είπε ο Ντάνιελ, "αν και δεν έχω βρει ακόμη την ακριβή σχέση. Σκέφτομαι να ονομάσω την επιπλέον αυτή αξία στα χρήματά του 'ηθική τιμή' "
"Μου αρέσει αυτό Μπερνούλι", είπε ο Όιλερ. "Χρησιμοποιείς λοιπόν τη λέξη ηθική με τον ίδιο τρόπο που το έκανε και ο θείος σου, ο Γιάκομπ, όταν αναφερόταν στην ηθική βεβαιότητα" (*)
"Θαρρώ πως ναι. Ακόμα εργάζομαι σε αυτό", συνέχισε ο Ντάνιελ. "Αυτή η ηθική τιμή πρέπει να συσχετιστεί επίσης με τον τρόπο που κερδίζει κανείς τα χρήματα, καθώς και με το πώς εξελίσσονται οι προσδοκίες του όσο εργάζεται γι' αυτόν τον σκοπό. Είναι ένα αρκετά σύνθετο πρόβλημα".
"Πιστεύω πως θα περάσεις ωραία με αυτό", παρατήρησε ο Όιλερ. "Είμαι περίεργος να δω το αποτέλεσμα".
"Κι εγώ", είπε ο Ντάνιελ ταπεινά. "Πολύ θα ήθελα να το ποσοτικοποιήσω, αλλά βρίσκομαι ακόμη στην αρχή".

Θα καταλάβατε, ίσως,  ότι οι συνομιλητές στον παραπάνω διάλογο είναι ο (τεράστιος)  Λέοναρντ Όιλερ και ο Ντάνιελ Μπερνούλι, γιος του Γιόχαν, ανηψιός του Γιάκομπ και θείος των Γιόχαν, Ντάνιελ, Γιάκομπ, της μεγάλης μαθηματικής δυναστείας Μπερνούλι.
Αυτοί οι κορυφαίοι μαθηματικοί είναι οι ήρωες της Margaret Tent στο βιβλίο της "το μαθηματικό γονίδιο των Όιλερ και Μπερνούλι", που κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις ΤΡΑΥΛΟΣ. 
Είναι το τρίτο ιστορικό μυθιστόρημα της Tent που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΤΡΑΥΛΟΣ κι έχει  θέμα τη ζωή  κορυφαίων μαθηματικών!
Σε ένα διάστημα περίπου έξι ετών η Margaret Tent, μας έχει δώσει τρία όμορφα ιστορικά μυθιστορήματα, αφενός  διεξάγοντας εκτενή έρευνα για τους πρωταγωνιστές των βιβλίων της  και αφετέρου συμπληρώνοντας τα κενά στα ντοκουμέντα της με  φαντασία, αλλά και την υποστήριξη ειδικών, ιστορικών κλπ.
Νομίζω ότι αξίζει να σημειωθεί πώς αποφάσισε να γράψει το πρώτο της μυθιστόρημα, με τίτλο "Καρλ Φρίντριχ Γκάους ο  πρίγκιπας των Μαθηματικών", το οποίο με είχε ενθουσιάσει, όπως και πολλούς άλλους συναδέλφους, και το χρησιμοποίησα σε λέσχη ανάγνωσης με αφορμή το ιστορικό σημείωμα για τον Γκάους στο βιβλίο της πρώτης Γυμνασίου. (Για λεπτομέρειες δείτε εδώ).


M.B.W. Tent
« Αυτή η βιογραφία - του Καρλ Φρίντριχ Γκάους -  είναι αποτέλεσμα της συναναστροφής μου με τους μαθητές. Εκείνοι ήθελαν να πληροφορηθούν περισσότερα και εγώ με τη σειρά μου έψαξα και έμαθα όλες τις λεπτομέρειες.
Ελπίζω ότι η ιστορία του Γκάους θα παρακινήσει τους αναγνώστες να εξερευνήσουν τον κόσμο των μαθηματικών.  Αν κάτι τέτοιο συμβεί θα είμαι πραγματικά ευτυχής.», είπε η Tent, η οποία, όταν ήταν καθηγήτρια Μαθηματικών στην Αλαμπάμα των Η.Π.Α., 
...ένα πρωινό του 1992, στα πρώτα χρόνια της διδασκαλίας της είδε ένα προχειρογραμμένο μήνυμα στον πίνακα:
"Τα μαθηματικά είναι η βασίλισσα των επιστημών και η θεωρία  αριθμών είναι η βασίλισσα των μαθηματικών".
"Ο Ν.Γ. και ο Μ.Μ. δύο μαθητές της Α' Γυμνασίου, μου εξήγησαν ότι ανακάλυψαν στη σχολική βιβλιοθήκη, στο βιβλίο του Έρικ Τεμπλ Μπελ Οι Μαθηματικοί.", μας εξομολογείται και συνεχίζει λέγοντας: "Όταν αργότερα έψαξα το βιβλίο στη βιβλιοθήκη, βρέθηκα εμπρός σε μια υπέροχη αφήγηση της ιστορίας των Μαθηματικών. Εκεί πραγματικά "κόλλησα" "

Δεν είναι η μόνη που "κόλλησε" σε μια υπέροχη αφήγηση της ιστορίας των Μαθηματικών! 
Σε μια αφηγηματική, εναλλακτική, προσέγγιση του κόσμου των Μαθηματικών και των θεμάτων που εξετάζουν έξω και πέρα από το τυπικό και περιορισμένο σχολικό εγχειρίδιο, αναδεικνύοντας την  ψυχολογική αξία και το ηθικό τους πρόσημο! 
Ναι, σίγουρα η Tent δεν είναι η μόνη που σαγηνεύτηκε από αυτόν τον υπέροχο κόσμο.
 Αλλά είναι η μόνη(;) καθηγήτρια  που δίδασκε  Μαθηματικά σε ένα Γυμνάσιο, κάποτε στην Αμερική, 
και βρέθηκε αίφνης, μετά από δυο-τρεις ερωτήσεις που  έκαναν οι μαθητές της για τον Γκάους, να ξεσκαλίζει τα ράφια στο Πανεπιστήμιο του Γκέτιγκεν  στη Γερμανία, τα συρτάρια στο Αρχείο Όιλερ στη Βασιλεία, τις προθήκες στην Πρωσική Ακαδημία στο Βερολίνο, και ποιος ξέρει πού αλλού και τι άλλο, για να ανακαλύψει στα ιστορικά ντοκουμέντα  ό,τι χρειαζόταν και μελετώντας το να ζωντανέψει με λέξεις τις ζωές του Καρλ Φρίντριχ Γκάους, της Έμυ Νέδερ, του Λέοναρντ Όιλερ και των οκτώ Μπερνούλι, η περίπτωση των οποίων εγείρει το ερώτημα: υπάρχει άραγε μαθηματικό γονίδιο;
Κι εγώ ρωτώ: υπάρχει κάποιος  που δεν θα επιθυμούσε να κάνει  αυτό που κάνει  η Margaret Tent; 
Να περιδιαβαίνει, δηλαδή, τα πνευματικά κέντρα της Ευρώπης, όπου τους τελευταίους τρεις και κάτι αιώνες έζησαν και διέπρεψαν πνευματικοί άνθρωποι τέτοιας εμβέλειας;  Να μπαίνει στα Μουσεία, στις Βιβλιοθήκες και στα γραφεία τους, να μελετά τα χειρόγραφά τους, να συναντά μακρινούς απογόνους τους, να αναβιώνει τις ζωές τους κι ύστερα, ν' ανοίγει  τα χαρτιά του, να ξεδιπλώνει τις σημειώσεις του και ν' αφηγείται, χαρτί και καλαμάρι, με το δικό τους στόμα και με τη δική τους δυναμική;
Υπάρχει, άραγε,  μαθηματικός τύπος που υπολογίζει την ψυχολογική αξία  μιας πράξη μας, όταν αυτή πηγάζει από τη βαθύτερη επιθυμία μας κι αυτή η βαθύτερη επιθυμία μας δεν είναι η στείρα συσσώρευση χρημάτων;  Αν υπήρχε τέτοιος τύπος, είμαι σχεδόν σίγουρη πως στην Tent, θα έδινε τη μέγιστη δυνατή τιμή!  Η αγάπη της για αυτό που κάνει  μεγαλώνει, από βιβλίο σε βιβλίο, και -καθώς παράλληλα αυξάνει  η εμπειρία-  το αποτέλεσμα γίνεται ολοένα και καλύτερο. 
Προσωπικά θέλω να πιστεύω ότι η Tent, παρόλο που έχει ήδη γράψει τρία ιστορικά μυθιστορήματα, θα συνεχίσει με την ίδια ζέση, επειδή νιώθει, όπως ακριβώς και ο Ντάνιελ Μπερνούλι, ότι βρίσκεται ακόμη στην αρχή!

===========================================================

(*) Ο Γιάκομπ Μπερνούλι, ο θείος του Ντάνιελ, στο έργο του Ars Conjectandi (η τέχνη του εικάζειν) παρουσίασε τη μελέτη των πιθανοτήτων ως μια προσπάθεια προς ποσοτικοποίηση της πιθανότητας να συμβεί ένα γεγονός, έτσι ώστε να μπορεί κάποιος να αναλάβει το ρίσκο ύστερα από σκέψη.  Την τιμή "αναφοράς", κάτω από την οποία συνέφερε σε κάποιον να αναλάβει το ρίσκο την ονόμασε  "ηθική βεβαιότητα", επηρεασμένος από τον Αριστοτέλη, τον οποίον είχε μελετήσει διεξοδικά, αφού πριν ασχοληθεί με τα Μαθηματικά σπούδασε Φιλοσοφία και Θεολογία, και όπως γράφει στη σελίδα 149:
"Ο Αριστοτέλης είχε αναγνωρίσει ότι, καθώς η απόλυτη βεβαιότητα είναι συνήθως κάτι ανέφικτο, ο ευφυής άνθρωπος πρέπει να θέτει ένα ελάχιστο όριο βεβαιότητας,  πέρα από κάθε λογική αμφιβολία."

Καθώς ξαναδιάβασα τώρα τις σελίδες όπου περιγράφεται η θεωρία του Γιάκομπ Μπερνούλι 
περί της τέχνης του εικάζειν, δεν μπόρεσα να αντισταθώ στον πειρασμό και να μην εικάσω... 
Να μην κάνω μια πρόβλεψη, δηλαδή, για το επόμενο θέμα της Margaret Tent! 
Ναι, αποτολμώ να εικάσω πως στο επόμενο βιβλίο της  θα ασχοληθεί με...
τον Βάιερστρας και την Σοφία Κοβαλέβσκι, πέρα από κάθε...λογική αμφιβολία! :)