Επι-Στροφή στον Θαυμαστό Κόσμο του Βιβλίου

Η ομάδα ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ

                                                                

σας προσκαλεί

την Παρασκευή 23 Φεβρουαρίου στις 7.00 μ.μ.

στο Αμφιθέατρο ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ - Πνευματικό Κέντρο Δ. Αθηναίων

(Ακαδημίας 50).

στην εκδήλωση

 Επι-Στροφή στον θαυμαστό κόσμο 

του   Βιβλίου

Ομιλήτρια

Κατερίνα Καλφοπούλου

Για το βιβλίο, είτε ως υλικό φορέα ενός κειμένου είτε ως το πνευματικό περιεχόμενο ενός υλικού φορέα, έχουν γραφτεί πολλά. Η ιστορία του είναι ενδιαφέρουσα και πολύ μεγάλη. Ο ρόλος του στα διάφορα στάδια εξέλιξής του διαφοροποιήθηκε και ο τρόπος που επηρέασε και επηρεάζει τις κοινωνίες, όπως φαίνεται, είναι καθοριστικός.

Το βιβλίο πριν από την τυπογραφία, λειτούργησε κυρίως ως κρατικό και θρησκευτικό «εργαλείο». Στα μέσα του 15ου αιώνα, με την εξάπλωση της τυπογραφίας στον Δυτικό κόσμο, ο ρόλος του σταδιακά άλλαξε. Το «γράφειν» από θρησκευτική έγινε πολιτική δέσμευση και, ως ένα βαθμό, παραμένει τέτοια.

Στις μέρες μας όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα περίοδο, την «τρίτη φάση της τυπογραφίας», και ίσως είναι ακόμη νωρίς να σκιαγραφήσουμε τις  αλλαγές, τις εξελίξεις και τις πιθανές «επαναστάσεις» που βιώνουμε ή θα βιώσουμε. Το βέβαιο είναι πως η τεχνολογία έχει αλλάξει τον τρόπο που επικοινωνούμε, που σκεφτόμαστε, που γράφουμε και διαβάζουμε. Έχει αλλάξει και ο τρόπος που διδάσκουμε (;).

Ποια είναι η θέση του βιβλίου στο σχολείο και στην κοινωνία μας σήμερα; Μήπως πρέπει να μελετήσουμε το «Πώς να διαβάζετε ένα βιβλίο;» Οι θετικές επιδράσεις της ανάγνωσης λογοτεχνικών βιβλίων στην υγεία και τη μακροζωία των αναγνωστών, όπως προκύπτουν από τις σχετικές έρευνες, επηρεάζουν τις επιλογές του αναγνωστικού κοινού; Κρίνεται, άραγε, απαραίτητη η Επι-Στροφή στον θαυμαστό κόσμο του βιβλίου;

==============================================

Η Κατερίνα Καλφοπούλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Εκπαίδευση.  Ύστερα από είκοσι χρόνια εργασίας στη φροντιστηριακή εκπαίδευση διδάσκει Μαθηματικά σε δημόσια σχολεία. Από το 2006, ως μέλος της Ομάδας ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ, έχει διοργανώσει «Σεμινάρια για τη Μέση Εκπαίδευση» στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης και έχει συντονίσει πολλές σχολικές λέσχες ανάγνωσης, αλλά και ενηλίκων.

Έχει διοργανώσει το «Μαθηματικό Πανηγύρι» στη Θεσσαλονίκη, από το 2009 έως το 2012, όπου συμμετείχαν σχολεία από όλη την Ελλάδα. Προσφέρει εθελοντική εργασία σε ό,τι προάγει τη φιλαναγνωσία και τα Μαθηματικά, όπως τα Πολιτιστικά Προγράμματα της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης, από όπου έχει βραβευτεί για τη συνολική προσφορά της. Παράλληλα υλοποιεί Περιβαλλοντικά Προγράμματα, με στόχο τη διασύνδεση των Μαθηματικών με τα προβλήματα του περιβάλλοντος και έχει βραβευτεί από την Επιτροπή Περιβάλλοντος του Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης στο διαγωνισμό «Καλύτερη Περιβαλλοντική Δράση 2014-2015» για το πρόγραμμα «Η περιβαλλοντική εκπαίδευση μέσα από τη μαθηματική δραστηριότητα», που υλοποίησε στο σχολείο της.

Στα ερευνητικά της ενδιαφέροντα συμπεριλαμβάνεται η μελέτη για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές κατά τη μετάβασή τους από το Γυμνάσιο στο Λύκειο και ειδικά για τα εμπόδια που προκύπτουν κατά την εκμάθηση της Άλγεβρας. Από το 2008 διατηρεί την ιστοσελίδα «Μαθηματικά + Λογοτεχνία».

Το Νοέμβριο του 2017 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τραυλός το πρώτο της βιβλίο «Ο Γιάννης που αγάπησα. Ιστορίες ανατροπής στην τάξη των μαθηματικών», όπου αφηγείται με χιούμορ και ρεαλισμό 36 ιστορίες γενικού ενδιαφέροντος από τις σχολικές τάξεις, όπου  έχει διδάξει.

 -----------------------------------------------------------

Η εκδήλωση διοργανώνεται με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ)

 ----------------------------------------------------------------------

H ομάδα ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ είναι μια μεγάλη παρέα εθελοντών. Από την ίδρυσή της, το 2005, εμπνέει και στηρίζει τη δημιουργία λεσχών ανάγνωσης και κάθε 

Το αντίδοτο της δυστυχίας

Ας πούμε ότι  ξυπνάς υγιής, το πρωί του Σαββάτου, σε μια πόλη τόσο όμορφη όσο η Θεσσαλονίκη. Είναι 10 Φεβρουαρίου, ο καιρός είναι καλός, ο ουρανός γαλανός και η διάθεσή σου εξαιρετική. Ετοιμάζεσαι στα γρήγορα και - δεδομένου ότι μένεις στα ψηλά - κατηφορίζεις προς το κέντρο. Σουλατσάρεις στους δρόμους, βγαίνεις στην παραλία,  συναντάς φίλους, μασουλάς το "κουλούρι Θεσσαλονίκης" με το ξεροψημένο σουσάμι, που εσύ - επειδή ανήκεις σ' αυτή την πόλη - το λες σκέτο "κουλούρι" κι  αυτό σου φτάνει, για να νιώσεις τη γεύση του! Ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα ο μεν προσδιορισμός προέλευσης είναι απαραίτητος η δε  γεύση απέχει πολύ από το να είναι η ... σωστή! Τι να πω; Αυτό με το κουλούρι πάντα με προβλημάτιζε. Όποτε βρίσκομαι σε άλλη πόλη, το πρωί το αναζητώ. Κάπου βρίσκω ένα φούρνο.
"Ένα κουλούρι, παρακαλώ".
"Κουλούρι!? Τι κουλούρι;".
"Θεσσαλονίκης! Υπάρχει κι άλλο;"
Και ενώ με ξινισμένη φάτσα μου δείχνει τα ... βουτήματα και τα κουλουράκια, βάζει στη σακούλα ένα κομμάτι πρόωρα βγαλμένο από το φούρνο ζυμάρι που προσποιείται ότι είναι αυτό που ζήτησα. Τέλος πάντων.

Ας επιστρέψω στο ηλιόλουστο πρωινό του Σαββάτου. 

Όλα γύρω μου έσφίζαν από ζωή, από υγεία, από χαρά και (ναι, θα τολμήσω να το πω και αυτό) από ευτυχία! 

Πολλά θέλει ο άνθρωπος; Δεν του φτάνει ο ήλιος σε μια πόλη που και δίπλα στη θάλασσα είναι και κανονικά κουλούρια έχει; 

Εμένα το πρωινό του προηγούμενου Σαββάτου μου έφταναν αυτά και μου περίσσευαν. Επί πλέον, είχα εξασφαλίσει κι ένα κομπόδεμα και σκοπεύα να περάσω από τα βιβλιοπωλεία! Και πέρασα. Ήθελα συγκεκριμένα βιβλία. Τα  αγόρασα. Η χαρά στο απόγειο. 

Μέχρι που το μάτι μου έπεσε σε μια πολύ λεπτή μπεζ ράχη. Ο τίτλος ίσα που χωρούσε πάνω της. Εκτιμώ πως το μέγεθος της γραμματοσειράς ήταν το πολύ 14. Από κει που στεκόμουν με δυσκολία διάβασα:  "Φτιάξε την δυστυχία σου μόνος σου", Paul Watzlawik.

Ακριβώς ότι δεν χρειαζόμουν, δηλαδή! Το χέρι μου όμως κινήθηκε αιφνιδιαστικά και με πρόλαβε. Τράβηξε το βιβλίο από το ράφι και έβαλε μπροστά στα μάτια μου το οπισθόφυλλο.

"Το "Φτιάξε τη Δυστυχία Σου Μόνος Σου"  είναι κείμενο χιουμοριστικό μεν, σοβαρότατο δε, και πρόκειται για ένα "εγχειρίδιο της δυστυχίας"(!) που έγινε...."

Δεν χρειάστηκε να διαβάσω περισσότερο. Γύρισα στο σπίτι και στρώθηκα στο διάβασμα.

 "Η Δυστυχία, κατά τον Πωλ Βατζλάβικ, είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την εμπιστεύεσαι στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Χρειάζεται κρατική παρέμβαση. Παράλληλα όμως κινείται και στο ατομικιστικό επίπεδο. "Συν Αθηνά και χείρα κίνει". Γιατί εντάξει, το Κράτος, η Εξουσία, η Οικογένεια, οι Μπάτσοι, οι Δάσκαλοι, οι Φίλοι, οι Σύζυγοι, η Ατμοσφαιρική Ρύπανση, η Ανεργία, η Πλήξη, το Έιτζ είναι δεδομένο εργάζονται συστηματικά και μεθοδικά για να μας εξασφαλίσουν την Δυστυχία, που ως γνωστόν αποφέρει πολύ μεγαλύτερη ένταση και πάθος, πολύ πιο ραφινάτα και ποιητικά συναισθήματα απ' ό,τι η πρόσκαιρη κι αμφιλεγόμενη Ευτυχία..."

Διαβάζοντας προσεκτικά τις οδηγίες που έδινε ο συγγραφέας για το πώς θα φτιάξουμε από επιλογή μια στέρεη και ... πολλά υποσχόμενη δυστυχία, μεταξύ σοβαρού και αστείου διαπίστωσα ότι τόσο εγώ όσο και πολλοί από τους ανθρώπους που συναναστρέφομαι και αγαπώ συνηθίζουν συμπεριφορές και στάσεις που -κατά τον συγγραφέα- αποτελούν πηγές γνήσιας και διαχρονικής δυστυχίας. Αν και τα επιχειρήματα χαρακτηρίζονταν εμφανώς από σαρκαστική διάθεση  και ο (... οξυδερκής :)  ) αναγνώστης με ένα στοιχειώδη μετασχηματισμό (μια στροφή κατά 180 μοίρες, ας πούμε) αντιλαμβάνεται την πρόθεση του συγγραφέα,  παρόλα αυτά λίγο πριν τελειώσω τις ελάχιστες σελίδες του βιβλίου, με βρήκα να αναρωτιέμαι στα σοβαρά κατά πόσο θα πρέπει στο μέλλον να επιλέγω και να διαμορφώνω τις ... πηγές της δυστυχίας μου. Ήμουν σχεδόν έτοιμη να ενδώσω. Και τότε έφτασα στο τελευταίο κεφάλαιο.

Η ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Δεν πρόκειται να αντιγράψω το κεφάλαιο. Ούτε καν απόσπασμα. Δεν χρειάζεται. Η λέξη "παιχνίδι", που δεν εννοούσε ακριβώς παιχνίδι, αλλά "παίγνιο" τα λέει όλα. Προοικονομεί την εμφάνιση των ... Μαθηματικών ! 

Ναι, των Μαθηματικών! Ένα εγχειρίδιο για τη δυστυχία,  στο τελευταίο κεφάλαιο κάνει αναφορά  στη Θεωρία Παιγνίων και μας υπενθυμίζει ότι οι μαθηματικοί διακρίνουν δύο κατηγορίες παιγνίων, αυτά του μηδενικού αθροίσματος και όλα τα άλλα!

Στην πρώτη κατηγορία όταν παίζουν δύο (ή και περισσότεροι) παίχτες όσα κερδίζει ο ένας τα χάνει ο άλλος, με αποτέλεσμα  το άθροισμα κερδών-ζημιών να είναι πάντα μηδέν. 

Ο Βατζλάβικ αναφέρει κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα παιγνίων μη μηδενικού αθροίσματος. 

Διαβάζοντάς τα ένιωσα τέτοια χαρά, που ξέχασα τελείως ότι μόλις προ ολίγου είχα αποφασίσει ... να πάρω τη δυστυχία μου στα χέρια μου και να τη διαχειριστώ όπως της πρέπει, για να της εξασφαλίσω μακροζωία και ... αποτελεσματικότητα! :)

Και ενώ με είχε κατακλύσει το ακριβώς αντίθετο της δυστυχίας που υποτίθεται πως το βιβλίο που διάβαζα θα μου δίδασκε πώς να την φτιάξω μόνη μου, διαβάζω το εξής:

"Αν τώρα αφήσουμε τον κλάδο των αφηρημένων μαθηματικών, και τον τομέα της γενικότερης ταξικής πάλης και ξαναγυρίσουμε στις διαπροσωπικές σχέσεις, τότε τίθεται ένα ερώτημα: οι ανθρώπινες σχέσεις είναι παιχνίδι με άθροισμα μηδέν; Για να απαντήσουμε, πρέπει να εξετάσουμε αν τα "κέρδη" του ενός παρτενέρ μπορούν να θεωρηθούν ότι είναι "ζημιές" για τον άλλον.

Οι γνώμες είναι διχασμένες..."

Στις επόμενες παραγράφους ο Βατζλάβικ ξεκαθάρισε τις απόψεις του, τις οποίες συμμερίζομαι απόλυτα. Είναι σαφές πως οι διαπροσωπικές σχέσεις δεν είναι παίγνια μηδενικού αθροίσματος, αν και γνωρίζω αρκετούς, δυστυχείς, που τις βιώνουν ως τέτοιες. 

Κλείνοντας παραθέτει  μια φράση του Ντοστογιέφσκι, από τους Δαιμονισμένους.

"Ο άνθρωπος είναι δυστυχής, γιατί δεν ξέρει ότι είναι ευτυχής. Αυτό είνα όλο. 
Όταν το ανακαλύψουμε, θα γίνουμε την ίδια στιγμή ευτυχισμένοι..."

Αλλά κρατάει την τελευταία κουβέντα για τον εαυτό του:

"Με άλλα λόγια, η κατάσταση είναι απελπιστική, και  η λύση απελπιστικά απλή..."

Θα έκλεινα το κείμενο με τη βεβαιότητα πως διαβάζοντας το βιβλίο του Βατζλάβικ "Φτιάξε την δυστυχία σου μόνος σου",  βρήκα  το αντίδοτο της δυστυχίας. Ή, έστω, κατάλαβα πόσο απελπιστικά απλή είναι η λύση του προβλήματος.

Δυστυχώς, όμως, καθυστέρησα και με πρόλαβε το Δελτίο Ειδήσεων των 21.00.

Δυστυχώς... Κανένα αντίδοτο καμιάς δυστυχίας δεν μπορεί να βάλει τάξη στα πράγματα...
Να ξεβρωμίσει τον τόπο από τα σκάνδαλα.

Εν πάση περιπτώσει, αντιπαρέρχομαι το Δελτίο Ειδήσεων και - σαφώς λιγότερο ευτυχής από πριν  - κλείνω, λέγοντας πως νομίζω ότι το αντίδοτο της δυστυχίας είναι ... η επίγνωση της
Κι ένα ξεροψημένο κουλούρι Θεσσαλονίκης!
Ίσως και ένα σουλάτσο με φίλους στο κέντρο της πόλης.
Και σίγουρα μια βόλτα στα βιβλιοπωλεία. Και πάει χάθηκε ... η δυστυχία!
------------------------------------------------------------------------------------------------

Δεν ξέρω, βέβαια, αν  έχω το δικαίωμα να μιλώ για δυστυχία.
Και για να είμαι ειλικρινής θα προτιμούσα να μην το μάθω ποτέ.

Για τον Γιάννη που αγάπησα, από την Κατερίνα Ζιαμπούλη

O ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑ

Διαβάζοντας το βιβλίο της Κ.Καλφοπούλου, ο «Γιάννης που αγάπησα», με τον υπότιτλο «Ιστορίες ανατροπής στην τάξη», δεν μπορώ παρά να σταθώ στο ευχάριστο ξάφνιασμα που μου προκάλεσε και κυρίως στη χαρά που ένοιωσα, γιατί όταν έχουμε τέτοιους εμπνευσμένους Δασκάλους, μέσα στις τάξεις μας κι ελπίζω να έχουμε πολλούς σαν την Κατερίνα Καλφοπούλου, ίσως οι έφηβοι μαθητές μας καταφέρουν να προσεγγίσουν και να σαγηνευτούν από τη γοητεία της γνώσης.

Τι να πρωτοπεί κανείς γι’ αυτή τη Δασκάλα των Μαθηματικών, η οποία αντιμετωπίζει τη διαδικασία της διδασκαλίας άλλοτε σαν μια «περιπετειώδη μίνι σειρά» κι άλλοτε σαν «συναρπαστικό αυτοτελές επεισόδιο», όπως η ίδια γράφει. Μια δασκάλα που καταφέρνει να βρίσκει στα φορμαλιστικά σύμβολα των Μαθηματικών τη λογοτεχνική τους διάσταση, όταν μιλά για τη «Δύναμη σημείου ως προς κύκλο» και να το πηγαίνει ακόμη παραπέρα σε φιλοσοφικές προεκτάσεις, συνδέοντας αυτήν τη μαθηματική σχέση με τον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων μας, προτρέποντας τους μαθητές να απομακρύνονται από τον πυρήνα του κάθε φορά προβλήματός τους, ώστε να μπορούν να το αντιμετωπίζουν με «θετική δύναμη» από απόσταση. Ή όταν συνδέει την προσπάθεια κατανόησης των Μαθηματικών με την κατανόηση του εαυτού μας, επισημαίνοντας πως αυτό, η γνώση δηλαδή του εαυτού μας αποτελεί και τη βάση για τη σωτηρία του. Απόψεις που δεν ακούγονται συχνά μέσα στις σχολικές τάξεις, παρ ́ ότι η αναγκαιότητά τους είναι ίσως πολύ μεγαλύτερη από την ίδια τη γνώση. Και λίγο παρακάτω όταν η Κατ. Καλφοπούλου αναλογίζεται με αφορμή τα κριτήρια της Ευκλείδειας Γεωμετρίας, για τα «κριτήρια επιλογής επαγγέλματος, επιλογής φίλων, συντρόφου» κ. ά., για τα κριτήρια δηλαδή που ο καθένας χρησιμοποιεί για να πορευτεί στη ζωή. Και αλλού όταν με αφορμή τη «δεύτερη ανάγνωση» των δεδομένων μιας άσκησης συνεχίζει: «Αν στις ασκήσεις των Μαθηματικών αποκτήσουμε την εμπειρία να διαβάζουμε τα μηνύματα πίσω από τα –άμεσα και έμμεσα - δεδομένα ίσως βρούμε στη συνέχεια έναν συναφή τρόπο να διαβάζουμε τα κωδικοποιημένα μηνύματα τα δεδομένα και τα μεταδεδομένα, σε οποιαδήποτε διμερή επικοινωνία».

Eίναι εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίο η συγγραφέας αξιοποιεί βασικές αρχές της διδακτικής, έχοντας κατά νου τη διδασκαλία ενός μαθήματος σαν μια ενορχήστρωση. Σαν μια προσπάθεια δηλαδή που θα κινητοποιήσει όλα τα μέλη της ορχήστρας-τάξης, όπου το κάθε μέλος θα συμβάλλει με τον δικό του τρόπο και τις δικές του δυνάμεις στο τελικό αποτέλεσμα. Γι’ αυτό το λόγο αφ’ ενός παίρνει αφόρμηση από την καθημερινότητα των μαθητών, προκειμένου να κινητοποιήσει το ενδιαφέρον τους, αφ’ ετέρου συχνά καταφεύγει στο στοιχείο της έκπληξης και της ανατροπής των τετριμμένων διαδικασιών, ώστε να διατηρήσει το ενδιαφέρον. Χρησιμοποιώντας όλες τις δυνατές παραστάσεις, αναπαραστάσεις, εννοιολογικές και μεταγνωστικές προσεγγίσεις, προσπαθεί να εξηγήσει ολιστικά τα μαθηματικά και να μην περιοριστεί μόνο στην παρουσίαση της τυπικής μεθοδολογίας. Κι αυτό το καταφέρνει με στέρεη, καλά δομημένη οργάνωση και προετοιμασία της διδασκαλίας παρ’ ότι αφήνει να εννοηθεί ότι συχνά πειραματίζεται. Η βαθιά γνώση της δυναμικής της ομάδας και των παραγόντων που την επηρεάζουν είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, στα χέρια της για την επίτευξη των στόχων της. Οι παραπάνω τακτικές εξυπηρετούνται από μια « ιδιαίτερη στρατηγική: είτε μια πρώτη αφηγηματική προσέγγιση, ως εισαγωγή στο μάθημα, είτε μια φιλοσοφική ενατένιση ως κατακλείδα στην ανακεφαλαίωση». Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειώσω και την ιδιαίτερα ευρηματική ιδέα να μετατοπίζει το κέντρο ενδιαφέροντος της τάξης στους ίδιους τους μαθητές, δίνοντάς τους «ένα δεκάλεπτο την τελευταία ώρα της βδομάδας, ώστε όποιος θέλει να μπορεί να μιλήσει για τα χόμπι του, έχοντας όμως κατάλληλα προετοιμαστεί». Η παιδαγωγική διάσταση αυτής της τακτικής συμβάλλει πολλαπλώς στην τόνωση του ενδιαφέροντος των μαθητών, στην εξυπηρέτηση της ανάγκης τους να νοιώσουν σημαντικοί ως μέλη της ομάδας και κυρίως να αποκτήσουν την κουλτούρα της σοβαρής και υπεύθυνης προετοιμασίας, ακόμη και για την πιο απλή διαδικασία, όπως είναι η παρουσίαση των χόμπι τους. Η Κ. Καλφοπούλου έχει μεγάλη αγάπη για τα παιδιά, βαθιά γνώση της ψυχολογίας των εφήβων και μια διαρκή έγνοια: «πώς θα καταφέρει να κάνει αποτελεσματική τη διδασκαλία, ώστε να διαμορφώσει σκεπτόμενους, δραστήριους και ενεργούς πολίτες, όπως άλλωστε διατείνονται και τα νέα προγράμματα σπουδών» του Υπουργείου. Γι’ αυτό και έχοντας τη διδακτική εμπειρία, δεν παύει σε διάφορα σημεία του βιβλίου να ασκεί κριτική στα Αναλυτικά Προγράμματα και στους ανθρώπους που τα καταρτίζουν. Όμως, ακόμη και μέσα απ’ αυτήν την κριτική δεν παύει να διαφαίνεται η έγνοια της και η αγωνία της για την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας με όρους που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Θα ήθελα εδώ να πω κάποια πράγματα για την προσωπικότητα της Κ.Καλφοπούλου όπως παρουσιάζεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της. Πρόκειται για δασκάλα που πέρα από τη βαθιά γνώση του αντικειμένου διδασκαλίας της , έχει ευρύτερη παιδεία σε θέματα ψυχολογίας, παιδαγωγικής, κοινωνιολογίας και θα τολμούσα να πω φιλοσοφίας της καθημερινής πράξης και ζωής. Μια ολοκληρωμένη δηλαδή προσωπικότητα, η οποία στέκεται με τη στιβαρότητα της δασκάλας, αλλά την ίδια στιγμή καταφέρνει να εναλλάσσεται στους ρόλους του "πρωταγωνιστή", του θεατή, αυτού που κινεί τα νήματα, ή καταγράφει τα τεκταινόμενα μέσα στην τάξη με θεατρικότητα και παιχνιδιάρικη διάθεση. Ένα ακόμη σημείο που πρέπει να τονιστεί είναι η ετοιμότητά της να αφουγκράζεται τους μαθητές και να μαθαίνει διαρκώς απ’ αυτούς. Μιας και ξέρει πολύ καλά ότι οι δάσκαλοι μαθαίνουν όταν ακούν τους συλλογισμούς των παιδιών, όταν αφιερώνουν χρόνο σ’ αυτούς και δε βιάζονται να «βγάλουν» τη διδακτέα ύλη.

Δύο πράγματα είναι σίγουρο ότι αποκομίζει κανείς διαβάζοντας το «Γιάννη που αγάπησα»:

 Το ένα είναι η μεγάλη γοητεία, που ασκεί ο κόσμος των Μαθηματικών στη συγγραφέα και η περιπέτεια της διδασκαλίας τους στη σχολική τάξη και το άλλο είναι

 Η αγάπη και το ενδιαφέρον για τους μαθητές της

Σε πολλά και διαφορετικά σημεία του βιβλίου η Κατερίνα αναφέρεται στη γοητεία και στις διαφορετικές προεκτάσεις του κόσμου των Μαθηματικών, τα οποία σύμφωνα με την τεκμηριωμένη άποψή της βρίσκονται παντού, με τον ίδιο τρόπο που βρίσκεται και η γλώσσα. Και η αναφορά της αυτή προσομοιάζει με τη χαρά ενός μικρού παιδιού μπροστά στο καινούργιο του παιχνίδι. Με την ίδια χαρά βιώνει και το μαγικό κλίμα της σχολικής

τάξης. Παρά το πλήθος των επιθέτων που χρησιμοποιεί για να το παρουσιάσει (γοητευτικό, δημιουργικό, αποκαλυπτικό κ. ά.), στο τέλος καταλήγει: «δεν υπάρχουν λέξεις ικανές να το περιγράψουν και να το μεταφέρουν έξω από τον χώρο που το φιλοξενεί και πέρα από τους ανθρώπους που το βιώνουν».

Σ’ ό,τι αφορά τη δεύτερη διαπίστωση, δηλαδή την αγάπη για τους μαθητές της, υποδηλώνεται παντού, σε κάθε κείμενο του βιβλίου της. Από τον τίτλο ακόμη «Ο Γιάννης που αγάπησα» μέχρι και στα κείμενα όπου επικρίνει τα παιδιά για την προχειρότητα με την οποία διαχειρίζονται τα προβλήματα των Μαθηματικών ή επιζητούν η προσέγγιση της μάθησης να γίνεται μόνο με διασκεδαστικό τρόπο (ελέω των σύγχρονων παιδαγωγικών θεωριών), η ανησυχία και η έγνοια της είναι καταφανείς. Αγαπά τα παιδιά αλλά δε χαϊδεύει αυτιά. Προσπαθεί με κάθε πρόσφορο μέσο να αφυπνίσει και να κρατήσει σε εγρήγορση τους μαθητές σε σχέση με όσα θα αντιμετωπίσουν στην αυριανή ζωή, έξω και πέρα από το προστατευτικό περιβάλλον της οικογένειας και του σχολείου. Γι’ αυτό και συνεχώς προσπαθεί να αναδεικνύει την δύναμη της παραγωγικής-επαγωγικής μεθόδου της Ευκλείδειας Γεωμετρίας και να τη συνδέσει με τη λογικά ολοκληρωμένη σκέψη, στην προσπάθειά της να δημιουργήσει πρότυπα σκέψης, συμπεριφοράς και χαρακτήρα.

Η Κ. Καλφοπούλου δεν παύει να διερευνά, να προβληματίζεται, να αναλογίζεται τις ευθύνες της ως διδάσκουσα και να αποφαίνεται: «Ίσως στο σχολείο δεν εξηγούμε επαρκώς τα Μαθηματικά έξω από το φορμαλιστικό-λειτουργικό τους πλαίσιο. Και αναμφιβόλως στο Λύκειο, ακολουθώντας το πιεστικό Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών, δεν προσεγγίζουμε τα Μαθηματικά από τη φιλοσοφική τους διάσταση η οποία αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για ένα στυγνό «παιχνίδι συμβόλων», που στερείται νοήματος, αλλά για ένα σύνολο πρακτικών, οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα ως τρόπος σκέψης, συγκρότησης, συνέπειας, λογικής διάταξης, ερμηνείας μετάφρασης, και άλλων ατομικών, κοινωνικών και επικοινωνιακών διεργασιών...

Τα Μαθηματικά, εν κατακλείδι, δεν είναι απλώς τρόπος σκέψης! Τα μαθηματικά είναι (ένας συναρπαστικός) τρόπος ζωής!

Κατερίνα Ζιαμπούλη,
Νηπιαγωγός