Πέμπτη 26 Μαΐου 2011

5ο ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ


5ο ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ,  ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011

Στις 18 ΙΟΥΝΙΟΥ, στο 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΥΚΕΩΝ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 


10.15 - 11.00 Καλωσόρισμα: Κατερίνα Καλφοπούλου- Χαιρετισμοί.
11.00 με 12.30 Παρουσιάσεις Σχολείων
1) 2ο ΓΕΛ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
2) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ
3) 1ο ΓΕΛ ΠΕΥΚΩΝ 
4) 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΑ
12.30 -13.30  ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ: «Η ιστορία του π», Τεύκρος Μιχαηλίδης

13.30-14.15 Διάλειμμα [προκριματικός για το παιχνίδι]*


14.30 - 17.00 Παρουσιάσεις Σχολείων

5) 1ο ΓΕΛ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ
6) 3ο ΓΕΛ ΒΟΛΟΥ
7) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΡΥΩΤΙΣΣΑΣ
8) 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΡΜΗΣ

17.00-17.30 Διάλειμμα

17.30-18.30 Παρουσιάσεις Σχολείων
9)    2ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ
10)  1ο ΛΥΚΕΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΑ
11)  2o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΡΜΗΣ

18.30-20.00 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Κλείσιμο του Πανηγυριού με βράβευση των συμμετεχόντων/απονομή των δώρων (βιβλίων) και ανανέωση του ραντεβού για την επόμενη χρονιά!

Το Μαθηματικό Πανηγύρι, που διοργανώνεται στα πλαίσια των δραστηριοτήτων της ομάδας Θαλής+Φίλοι , πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2006, στο Μουσείο Μπενάκη, στον Πειραιά. 
Από τότε και κάθε χρόνο η διοργάνωση πραγματοποιείται είτε στην Αθήνα είτε στη Θεσσαλονίκη είτε και στις δύο πόλεις και σκοπό έχει αφενός τη συνάντηση των λεσχών ανάγνωσης μαθηματικής λογοτεχνίας, οι οποίες έχουν λειτουργήσει στα σχολεία τη χρονιά που μόλις έκλεισε, αφετέρου τη γνωριμία των ανθρώπων που αγαπούν τα Μαθηματικά και τη Λογοτεχνία και - αναζητώντας τις μεταξύ τους διασυνδέσεις - διευρύνουν τις μεθόδους προσέγγισης και θέασης του επιστητού! :) 
Θα χαρούμε πολύ να σας δούμε στο Μαθηματικό Πανηγύρι και να σας 'ξεναγήσουμε', μέσα από τις παρουσιάσεις των σχολείων,  στα γοητευτικά μονοπάτια που ανοίγει μια τέτοιου είδους  διαθεματική προσέγγιση των Μαθηματικών! 
[Όσοι για πρώτη φορά ακούτε κάτι σχετικά με το Μαθηματικό Πανηγύρι, μπορείτε να βρείτε μια συνοπτική περιγραφή για το Μαθηματικό Πανηγύρι, 2009 και  περισσότερες πληροφορίες γενικά για το κλίμα της διοργάνωσης εδώ]
--------------------------------------------------------------------------------------
*Κατά τη διάρκεια του διαλείμματος οι μαθητικές ομάδες, οι οποίες έχουν δηλώσει συμμετοχή στο Μαθηματικό Παιχνίδι, συμμετέχουν στον προκριματικό διαγωνισμό.
Τα αποτελέσματα ανακοινώνονται αμέσως μετά τη λήξη του.
Η δήλωση συμμετοχής στο Μ.Παιχνίδι γίνεται την ημέρα της εκδήλωσης, από τις 10.30 μέχρι τις 12.30.

Πέμπτη 19 Μαΐου 2011

ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ!!

Σε περίπτωση που δεν βρίσκεται την έξοδο...

Αύριο το βράδυ θα είμαστε στο βιβλιοπωλείο του Κυριακίδη, Αγίας Σοφίας 40, μαζί με -τουλάχιστον πέντε! :)- συγγραφείς  του συλλογικού έργου "ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ", για να τους γνωρίσουμε και να συζητήσουμε μαζί τους.

Σάββατο 14 Μαΐου 2011

"ΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΕΙΣ!"

Σήμερα, 14 Μαΐου 2011, ημέρα Σάββατο,  ένιωσα να κλονίζονται, σχεδόν, τα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζεται το αξιωματικό-μαθηματικό μου σύστημα!:) Το ένα από τα τέσσερα μαθήματα επιλογής στο οποίο εξετάζονταν πανελλαδικά οι μαθητές της Γ' Λυκείου ήταν τα Μαθηματικά και Στοιχεία Στατιστικής. Ως μαθηματικός όφειλα να αντιπαραβάλω τα θέματα, να τα διαβάσω δηλαδή από τις  σελίδες που μόλις είχαν τυπωθεί, ενώ η συνάδελφος, επίσης μαθηματικός, θα έλεγχε αν αυτά που διαβάζω εγώ είναι ακριβώς ίδια με αυτά που βλέπει στην οθόνη του VBI!  Με το που αρχίσαμε  την αντιπαραβολή, αρχίσαμε και τα μεταξύ μας σχόλια. "Το θέμα Α4γ είναι σωστό και λάθος ταυτόχρονα", είπε η συνάδελφος. Το ξανακοίταξα  και συμφώνησα μαζί της. Δεν εξασφάλιζε τις προϋποθέσεις για την παραγωγισιμότητα των συναρτήσεων f και g. Ούτε είχε τη λέξη "πάντα", που, όταν εμφανίζεται, αφήνει υπόνοιες πως η πρόταση είναι λάθος, αφού για να είναι σωστή  απαιτούνται κάποιες προϋποθέσεις που εδώ δεν δίνονταν, άρα...
Άρα, έτσι όπως διατυπώθηκε το θέμα βιαστικά κι αδιευκρίνιστα, εκθέτει εμένα και τον καθένα, που  ισχυρίζεται ότι στα Μαθηματικά η αυστηρή διατύπωση είναι τέτοιου επιπέδου, που δεν αφήνει περιθώρια πολλών  ερμηνειών και κατά συνέπεια τυχόν παρερμηνειών..
Σχεδόν αμέσως μετά, κι ενώ  συνέχιζα να διάβω δυνατά τα θέματα, διαπίστωσα πως στο θέμα Γ1 για τους δύο αγνώστους που ζητούσε να υπολογιστούν (yΔ και yE) έδινε τρεις εξισώσεις! Δύο ως άμεσα δεδομένα της άσκησης και ένα τρίτο συνδηλούμενο, αφού είναι γνωστό ότι το άθροισμα των σχετικών συχνοτήτων επί τοις εκατό είναι πάντα ίσο με εκατό. Πόσες φορές το έχω πει αυτό στους μαθητές: μου "Αυτή είναι μια βασική σχέση που  θα πρέπει να τη γράφετε πρώτη και καλύτερη, όταν σας ζητούν να βρείτε σχετικές συχνότητες δίνοντάς σας κάποια ακόμη δεδομένα"!   Συμπληρώνοντας μάλιστα πως  αν ποτέ  τύχει να τους περισσέψει δεδομένο, τότε ή  έχουν κάνει λάθος οι ίδιοι ή δεν είναι καλά δομημένη η άσκηση! Αλλά επειδή το δεύτερο δεν είναι τόσο σύνηθες, τους εφιστούσα την προσοχή- σε περίπτωση που τους περισσέψει ένα δεδομένο- να  ξαναδούν προσεκτικότερα τη λύση τους..
Τόσο σίγουρα πράγματα. Συμμαζεμένα και βέβαια, με τη βεβαιότητα του "1+1=2". Στα Μαθηματικά δεν υπάρχει τίποτε περιττό κι αυτό είναι μια βεβαιότητα που αγγίζει τα όρια ενός δόγματος. Μάλιστα! Όπως λέει και ο  CsLaKoNaS: "Το πρόβλημα των μαθηματικών είναι πως στο πλαίσιο του Λυκείου και των Πανελλαδικών αντιμετωπίζονται δογματικά ". Δεν έχει άδικο. Έτσι ακριβώς αντιμετωπίζονται στο συγκεκριμένο πλαίσιο, κάτω δηλαδή από την πίεση του εξεταστικοκεντρικού μας συστήματος.
Συζητάμε για τα Μαθηματικά με την ίδια κατηγορηματική και απόλυτη εκφορά που διατυπώνονται οι "δέκα εντολές"! Ή  οι άλλες "εντολές", σαν κι αυτές που δίνω εγώ στο μάθημα, όπως το  "Ου παραγωγίσεις", που  λέω στους μαθητές μου, όταν παραγωγίζουν μια συνάρτηση f της οποίας δεν γνωρίζουν τον τύπο, και ούτε έχουν κάποια πληροφορία σχετική με τη συμπεριφορά της σε κάποιο διάστημα. Με μόνη γνώση πως η f είναι παραγωγίσιμη σε ένα σημείο του πεδίου ορισμού της, οι μαθητές συχνά εφαρμόζουν κανόνες παραγώγισης κάνοντας ένα πολύ μεγάλο λάθος!
Πώς αντιμετωπίζεται μια τέτοια λαθεμένη στάση στα στενά όρια της προετοιμασίας για τις πανελλαδικές; Μόνο με εντολές! :) Δογματικά, φίλε CsLaKoNaS, ακριβώς όπως το είπες.
Και ιδού ως παράδειγμα, η άσκηση που έγινε αφορμή μέσα από την τάξη να ξεπηδήσει η παραπάνω, ενδέκατη εντολή: Ου παραγωγίσεις!!
 Έδωσα την άσκηση στην τάξη και αφού περίμενα λίγο να την μελετήσουν κάλεσα στον πίνακα τον μαθητή που σήκωσε πρώτος το χέρι... Παραθέτω τη λύση του Γ.Μ., όπως μας την έγραψε, αστραπιαία, στον πίνακα. [ο Γ.Μ. είναι ο καλύτερος μαθητής που διέθετε το τμήμα της Τεχνολογικής Κατεύθυνσης.]
Πολύ κομψή, πολύ σύντομη και πολύ όμορφη λύση του ΓΜ!  Αλλά και πολύ ΛΑΘΟΣ!!! 
Πώς να εφαρμόσουμε κανόνες παραγώγισης σε μια συνάρτηση, για τις "καμπύλες" της οποίες δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα; Μπορεί να είναι..αιχμηρή, μπορεί να είναι ασυνεχής, μπορεί να είναι μια πλανεύτρα, ξελογιάστρα...Πώς να την αντιμετωπίσουμε αν δεν γνωρίζουμε τίποτε γι'αυτήν; Μόνο στο σημείο α ξέρουμε πώς συμπεριφέρεται και μόνο σε αυτό το σημείο μπορούμε με σιγουριά να τη διαχειριστούμε..Με τις συναρτήσεις οφείλουμε να είμαστε επιφυλακτικοί, όπως και με τους ανθρώπους, όταν δεν τους γνωρίζουμε καλά... Οφείλουμε να είμαστε ευγενικοί μεν, επιφυλακτικοί δε.. Μέχρι να τους γνωρίσουμε καλύτερα.. :)

Ο μαθητής μου, παρόλες τις αιτιολογήσεις μου και τις επεξηγήσεις μου δεν δεχόταν πως η  μέθοδος που είχε εφαρμόσει ήταν λάθος..Ήταν πεπεισμένος πως τα είχε κάνει όλα μια χαρά και δεν καταλάβαινε γιατί εγώ δεν  δεχόμουν τη λύση του. Τότε, έχοντας εξαντλήσει τα επιχειρήματα και τον χρόνο, αφού είχε χτυπήσει ήδη το κουδούνι του είπα: 
"Δεν τη δέχομαι τη λύση σου, επειδή υπάρχει μια εντολή που λέει "ου παραγωγίσεις", όταν δεν δίνεται πως η συνάρτηση είναι παραγωγίσιμη σε διάστημα ή αν εσύ δεν βλέπεις, ιδίοις όμασι, τον τύπο της ώστε να  καταλαβαίνεις, από τις γνώσεις που ήδη έχεις για τις βασικές συναρτήσεις, πως πρόκειται για μια παραγωγίσιμη συνάρτηση... :)"
Κάπως έτσι γεννιούνται οι εντολές που κάνουν τα Μαθηματικά στο Λύκειο δογματικά.. 
Αλλά στο τέλος της χρονιάς έρχεται μια "άνετη" και "χαλαρή"  Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων (ΚΕΕ) και ακυρώνει πολλά από αυτά που "δογματικά" διδάσκουν στους μαθητές όσοι τους προετοιμάζουν για τις πανελλαδικές εξετάσεις!

----------------------------------------------------------------------------------------------

Η άσκηση υπάρχει στο σχολικό εγχρειρίδιο, σελ 240, και άλλη συναφής άσκηση υπάρχει στη σελ 221.
Επίσης παρόμοια με αυτές έχουν βάλει στις Πανελλαδικές του 2008, όπου όμως η συνάρτηση g δινόταν δυο φορές παραγωγίσιμη στο R. Για το συγκεκριμένο θέμα έχει κάνει μια εξαιρετική ανάλυση, εξετάζοντας  τους τρόπους με τους οποίους το αντιμετώπισαν οι μαθητές στις εξετάσεις, ο σχολικός σύμβουλος Γιάννης Θωμαΐδης, στο βιβλίο του "ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ", ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΖΗΤΗ. Στις σελ. 72-79 αναλύει όλες τις λαθεμένες εκδοχές που αναπτύχθηκαν στα γραπτά και μέσα από αυτές προσεγγίζει τα  προβλήματα στην κατανόηση βασικών μαθηματικών εννοιών, καταλήγοντας σε  πολύ χρήσιμα συμπεράσματα για τους διδάσκοντες τα Μαθηματικά της Γ΄ ΚΑΤ, αλλά σ' αυτό το θέμα θα επανέλθω με κάποια άλλη ανάρτηση...
Προς το παρόν θέλω να ευχηθώ στα παιδιά να γράψουν  τη Δευτέρα καλά στα Μαθηματικά και επίσης θα ήθελα να παρακαλέσω την ΚΕΕ να δει τα θέματα πιο προσεκτικά..
------------------------------------------------------------------------------------------------



Παρασκευή 13 Μαΐου 2011

ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΤΕΤΟΙΕΣ ΜΕΡΕΣ..

  Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες μαζί με τους εκατοντάδες χιλιάδες  τελειόφοιτους  και τους γονείς τους που καρδιοχτυπούν αγωνιώντας για την έκβαση των Πανελλαδικών Εξετάσεων, καρδιοχτυπούν και οι εκπαιδευτικοί, που διδάσκουν, υποδεικνύουν, βοηθούν και υποστηρίζουν τους μαθητές,  προετοιμάζοντάς τους για αυτήν την πανελλαδική εξέταση.
   Μαθητές, γονείς, καθηγητές, στον πυρετό της τελικής αναμέτρησης.
 Όσοι δε από τους εκπαιδευτικούς είναι  μέλη των Λυκειακών Επιτροπών που συντονίζουν τις  διαδικασίες στα Εξεταστικά Κέντρα και συμβάλλουν στην ομαλή και αδιάβλητη διεξαγωγή των εξετάσεων, νομίζω πως καρδιοχτυπούν διπλά. Μεγάλη η ευθύνη! Απαιτεί αυξημένη ευσυνειδησία, όπως άλλωστε απαιτεί γενικότερα το επάγγελμα του εκπαιδευτικού. Αλλά δεν  φτάνει μόνο η ευσυνειδησία, για να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας. Και για να είμαστε βέβαιοι πως μιλάμε για το ίδιο πράγμα και πως οι λέξεις δεν έχουν χάσει το νόημά τους δυσχεραίνοντας τη μεταξύ μας επικοινωνία, νομίζω πως θα πρέπει εδώ και τώρα να ορίσουμε από κοινού τη λέξη «ευσυνειδησία», επικαλούμενοι το λεξικό: Εξ ορισμού, λοιπόν, ισχύει το ακόλουθο:  «ευσυνειδησία (η) [μτγν.]{χωρίς πληθ.} η βαθιά επίγνωση από κάποιο πρόσωπο των ευθυνών και των καθηκόντων του, η αφοσίωση στην εκτέλεση του καθήκοντος και γενικότερα η ακεραιότητα του χαρακτήρα»(Γ. Μπαμπινιώτης)  

  Χθες, πρώτη μέρα των Πανελλαδικών εξετάσεων, στο δικό μας Εξεταστικό Κέντρο, από υπηρεσιακής πλευράς, όλα εξελίχτηκαν ομαλά, ακριβώς όπως απαιτεί – σε τέτοιες περιπτώσεις – το πρωτόκολλο! Πινακίδες, διαβιβαστικά, καταστάσεις, δισκέτες, πακέτα, πρακτικά… Ένας όγκος γραφειοκρατικών, πλην αναγκαίων, ενεργειών που διαφυλάσσουν την όλη διαδικασία. Μια εντελώς μαθηματική διαδικασία με ξεκάθαρα αλγοριθμικά βήματα.. Και ανάμεσα σε όλα αυτά υπήρχε διάχυτη η αγωνία μας για τους μαθητές  που  εξετάζονταν στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, υπό την επιτήρηση κάποιων άλλων συναδέλφων, 

 

αλλά ο καθένας στο είδος του.. κι εμείς οι μαθηματικοί στην … ειδικότητά μας! :)
   Η συνάδελφος μαθηματικός, που είναι μέλος της Λυκειακής Επιτροπής και  ήρθε από γειτονικό Λύκειο, ξεφύλλιζε τα περιοδικά  Ευκλείδης Β΄, που ήταν πάνω στο γραφείο μου.  Κάποια στιγμή ήρθε με ένα τεύχος στο χέρι. «Δες εδώ», μου είπε, δείχνοντάς μου μια άσκηση, «δεν καταλαβαίνω γιατί λέει ότι είναι λάθος να κάνουμε πρώτα αλλαγή μεταβλητής και μετά να βρούμε το πεδίο ορισμού…» 
Ακούγοντας το σχόλιο της, πριν ακόμη δω την άσκηση, της απάντησα: «Απαγορεύεται δια ροπάλου να ακουμπήσεις μια συνάρτηση, να την ‘πειράξεις’ κατά οποιονδήποτε τρόπο, αν πρώτα δεν βρεις το πεδίο ορισμού της». Η νεαρή συνάδελφος διαμαρτυρήθηκε λέγοντας: «μα τι πειράζει να την αλλάξω πρώτα, αφού στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγω;» Δεν είχα χρόνο να δω την άσκηση, αφού έπρεπε να ετοιμάσω τα έντυπα για τα εξώφυλλα των πακέτων, αλλά συνέχισα να υπερασπίζομαι τη θεμελιώδη μου θέση: «Όλα είναι θέμα ΟΡΙΣΜΟΥ! Αν δεν ορίσουμε μια έννοια, αν δεν ορίσουμε το πλαίσιο, αν -για τα Μαθηματικά- δεν ορίσουμε ευθύς εξ αρχής το πεδίο ορισμού της συνάρτησης, μπορεί και να καταλήξουμε κάποτε στο ίδιο –σωστό- αποτέλεσμα, αλλά το πιθανότερο είναι στην πορεία να έχουμε κάνει λάθη, αυθαιρεσίες, άνομες συμβάσεις, παράνομες πράξεις  και πάει λέγοντας!»
Ναι, αυτό, ο καθορισμός δηλαδή του πλαισίου, που είναι εν προκειμένω ο υπολογισμός του Π.Ο., είναι για μένα μια θεμελιώδης αρχή και την εφαρμόζω πάντα στο μάθημα, ζητώντας από τους μαθητές μου να την υιοθετήσουν στα Μαθηματικά και, αν τα καταφέρουν, και στη ζωή τους γενικότερα. Μια τέτοια αρχή μας δίνει, εν πολλοίς, τη δυνατότητα να βάζουμε βάσεις, να οριοθετούμε, να πλαισιώνουμε κάθε τι όπου και όπως εμείς επιθυμούμε ή όπως η φύση αυτού μας επιβάλλει. Βοηθάει να είμαστε σύννομοι και να έχουμε μεταξύ μας έναν κοινό –κατά το δυνατόν - κώδικα επικοινωνίας, που είναι απαραίτητος σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα.

Όταν τελείωσε ο χρόνος της εξέτασης και τα τετράδια των παιδιών πακεταρίστηκαν,  σφραγίστηκαν και  πήραν το δρόμο για το σταθμό συγκέντρωσης, από όπου θα φύγουν για έναν άγνωστο σε μας προορισμό, δηλαδή για κάποιο Βαθμολογικό Κέντρο της Επικράτειας (! Όταν λέμε αδιάβλητες εξετάσεις , το εννοούμε..), βρήκα την ευκαιρία να ρίξω μια ματιά στην άσκηση που μου είχε δείξει η 
νεαρή συνάδελφος, νωρίτερα.

 ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ Β΄ 80 τ.4/68..
Γύρισα τις σελίδες, για να δω ποιος ήταν ο συγγραφέας του άρθρου.  «Αντώνης Κυριακόπουλος-Γιώργος Τασσόπουλος»! «Ο ορισμός της μαθηματικής ευσυνειδησίας», σκέφτηκα, βλέποντας το όνομα του κου Κυριακόπουλου. Κάτω από την εκφώνηση της άσκησης υπήρχε αναλυτική και εκτενής η λύση της και στην επόμενη σελίδα ένα ακόμη εκτενέστερο σχόλιο, όπου στην αρχή έδινε τη λάθος λύση της άσκησης, δηλαδή πρώτα αλλαγή μεταβλητής και μετά υπολογισμό του πεδίου ορισμού και αμέσως μετά, στη μέση του σχολίου, έγραφε:
 (ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα) Γενικότερα, όταν θέλουμε να βρούμε το σύνολο ορισμού μιας συνάρτησης, δεν θα πρέπει πρώτα να κάνουμε οποιαδήποτε ενέργεια (πράξη ή απλοποίηση) στον τύπο της συνάρτησης. Γιατί τότε, εκτός του ότι δεν ξέρουμε για ποια χ ισχύουν οι ενέργειες που κάνουμε, ενδέχεται να φτάσουμε και σε λανθασμένα αποτελέσματα.
Και το σχόλιο έκλεινε, όπως απαιτείται σε έναν καθαρά μαθηματικό λόγο, με παράδειγμα που αποδείκνυε την ορθότητα του παραπάνω ισχυρισμού. Διαβάζοντάς το φαντάστηκα τον κύριο Κυριακόπουλο να αγορεύει με ευσυνειδησία και απόλυτη αφοσίωση, όπως τον έχω δει κατ’ επανάληψη να κάνει σε μαθηματικά συνέδρια.. Είναι πραγματικά ο ορισμός της ευσυνειδησίας. Δεν φείδεται κόπου και προσπάθειας  προκειμένου να εξηγήσει, να διδάξει, να υπερασπιστεί την ορθή διαδικασία, εμμένοντας στις απόψεις του.
«Όμως παρόλα αυτά», σκέφτηκα, «παρόλο το εκτενές σχόλιο και το αντιπαράδειγμα που παρέθεταν οι συγγραφείς, η νεαρή συνάδελφος επέμενε πως είναι το ίδιο και το αυτό είτε βρούμε το πεδίο ορισμού από την αρχή είτε το βρούμε, αφού έχουμε αλλάξει πρώτα τη μορφή της συνάρτησης! Δεν φάνηκε να πείθεται από όλο αυτό το κατεβατό..»
 Και το κριτήριο της συναδέλφου ήταν πως το αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγαμε και με τους δύο τρόπους είναι το ίδιο! Η αλήθεια είναι πως ο υπολογισμός του πεδίου ορισμού της συνάρτησης ‘σ’-στη μορφή που αυτή δόθηκε- απαιτούσε αρκετά υψηλού επιπέδου λογικές πράξεις, σε σχέση με την τυπική διαδικασία  που εφαρμόζεται αν ακολουθήσουμε την εσφαλμένη σειρά, δηλαδή αν πρώτα μετασχηματίσουμε τον τύπο και μετά από τη ’μεταλλαγμένη’ συνάρτηση υπολογίσουμε το  πεδίου ορισμού.
 Ίσως αυτό να είναι τελικά που οδηγεί τους ανθρώπους στην –κατά πάσα πιθανότητα εν γνώσει τους- εσφαλμένη επιλογή. Θυσιάζουν την ορθότητα στο όνομα της ευκολίας, κρίνοντας αποκλειστικά εκ του ορθού αποτελέσματος την ορθότητα της όλης διαδικασίας!!
Αυτό ίσως να ταίριαζε σε άλλου τύπου διαδικασίες, πχ σε νομικές ή σε πειραματικές επιστήμες :), αλλά στα Μαθηματικά, τέτοιου είδους ασυνέπειες που προκύπτουν, όταν αποφασίζουμε πως «θα τα βρούμε μετά ..», αντιβαίνουν στην αυστηρότητα και στη συνέπεια που χαρακτηρίζουν το αντικείμενο. Οι νομικοί, ας πούμε, οι οποίοι ασχολούνται με την παρασκευή νόμων,  μπορεί να μη νοιάζονται για το που ‘ανήκουν’ οι άνθρωποι οι οποίοι θα κληθούν να εφαρμόσουν τους νόμους αυτούς. Από την άλλη έχουν κατά νου πως όποιο σφάλμα προκύψει θα το διορθώσουν αναθεωρώντας και τροποποιώντας τον αρχικό νόμο. :)
Οι μαθηματικοί όμως επιβάλλεται  να γνωρίζουν εξ αρχής το πεδίο όπου ανήκουν τα x στα οποία  ενεργούν … 

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ ΑΥΡΙΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ:  ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ! (και στα λοιπά μαθήματα επιλογής)
Προσεκτικά παιδιά! Τηρείτε πάντα τη «σωστή σειρά» και μην αγνοείτε τους ΟΡΙΣΜΟΥΣ,  κλασικούς και  αξιωματικούς!! 
Αν δεν ορίσουμε το σωστό πλαίσιο ευθύς εξ αρχής, αποδίδοντας στην Τύχη το μερίδιο που της αναλογεί, μπορεί να θεωρούμε πως η  άγνοιά μας είναι ... τυχαιότητα!:)

Παρασκευή 29 Απριλίου 2011

5o ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, Παράρτημα ΕΜΕ Ν. Ημαθίας

Προσφάτως έλαβα με ηλεκτρονικό μήνυμα την ενημερωτική επιστολή για τη διοργάνωση του 5ου Μαθηματικού Σχολείου, από το Παράρτημα Ν. Ημαθίας της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας και χάρηκα πολύ που οι αγαπητοί συνάδελφοι το προγραμματίζουν και  φέτος, παρ' όλες τις αντίξοες οικονομικό-κοινωνικές συνθήκες.
Δεδομένου ότι συμμετέχω ανελλιπώς στο Μαθηματικό Σχολείο, δίνοντας κι εγώ το εθελοντικό μου παρόν, όπως και όλοι οι άλλοι συνάδελφοι άλλωστε που έρχονται κάθε χρόνο στη Νάουσα από κάθε μεριά της Ελλάδας, μπορώ να πω ότι ενθουσιάστηκα βλέποντας πως το μεράκι κάποιων ανθρώπων δεν πτοείται, όσο κι αν βάλλεται ο κλάδος των εκπαιδευτικών, από παντού.
Ναι, είναι πολλοί οι εκπαιδευτικοί εκείνοι  που με αγάπη και αφωσίωση  παραμένουν πιστοί στο έργο τους. :)




 Προσωπικά έχω περάσει πολύ όμορφες μέρες στο πλατανόδασος του Αγίου Νικολάου, στη Νάουσα, πλαισιωμένη από μαθητές που αποζητούν τη γνώση, την επικοινωνία, τη συναναστροφή, την αναμέτρηση με τις δυσκολίες που ενέχει η κατάκτηση της γνώσης και τα εμπόδια που συναντά όποιος επιμένει να βάζει τον πήχη ψηλά και να τον ανεβάζει ολοένα ψηλότερα.
Βέβαια δεν είναι όλοι οι μαθητές ίδιοι, ούτε όλοι οι καθηγητές, μα ούτε και όλοι οι άνθρωποι..
Ευτυχώς.. Αλλιώς τα πράγματα θα ήταν εύκολα και πιθανότατα θα έχαναν το ενδιαφέρον τους. :)
2010,  "εν αρχή ην ένα ποτάμι", ο τίτλος της ομιλίας 

και έχει θέμα τις ανάγκες που ώθησαν στην επινόηση της γραφής, της αρίθμησης και στα πρώτα συστήματα αρίθμησης

τα παιδιά ξαφνίαζονται μαθαίνοντας ποιοι λόγοι ωθούν το είδος μας στην 'επινόηση'
γι' αυτό συμμετέχουν στη Λέσχη Ανάγνωσης, όπου συζητούν περισσότερα επί του θέματος με αφορμή ένα βιβλίο Μαθηματικής Λογοτεχνίας.. (εν προκειμένω το 'Αχμές, ο γιος του φεγγαριού')
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Να περάσατε εσείς καλά, αλλά εμείς που είμασταν εκεί, σίγουρα, περάσαμε καλύτερα!
Εύχομαι και φέτος επιτυχία στη διοργάνωση του Καλοκαιρινού Μαθηματικού Σχολείου.

Περισσότερες πληροφορίες διαβάστε εδώ
------------------------------------------------------------------------
Μαθηματικό Καλοκαιρινό Σχολείο 2009. Με αφορμή το Logicomix μιλάμε για τα παράδοξα..

Δευτέρα 25 Απριλίου 2011

ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ ...

Συμπληρώθηκε  ένας ολόκληρος χρόνος από τον θάνατο του Denis Guedj!
Στις 24  Απρίλη του 2010, ο αγαπημένος μας συγγραφέας, μαθηματικός, ερευνητής και καθηγητής Ιστορίας και Επιστημολογίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII, έφυγε από κοντά μας.

"Το Σάββατο στις 24 Απριλίου ο πολυγραφότατος Ντενί Γκετζ ξεκίνησε το τελευταίο του ταξίδι, αφήνοντας ένα μεγάλο κενό στο χώρο των μαθηματικών-συγγραφέων και μαζί με το κενό μια παγομάρα ανάμεσα στις χιλιάδες των αναγνωστών του, που διάβασαν την είδηση του θανάτου του..."  , διαβάσαμε στις λίγες σειρές της αναγγελίας του θανάτου του, στην kathimerini.gr
παρουσίαση του βιβλίου ΜΗΔΕΝ στη Θεσσαλονίκη
Λέγεται όμως πως ο άνθρωπος πεθαίνει δυο φορές, μια όταν κλείνει τα μάτια του για πάντα και  μια  δεύτερη  φορά, όταν παύει να ζει στη μνήμη των άλλων. Αυτή η δεύτερη φορά, ίσως, σηματοδοτεί τον πραγματικό  θάνατο, το πέρασμα στην ανυπαρξία, στο τίποτα, στο Μηδέν..

Χθες στην τελευταία μου ανάρτηση κάποιος αγανακτισμένος με τους μαθηματικούς- και δεν είναι ευκαταφρόνητο το πλήθος  των ανθρώπων που αδυνατώντας να αντιληφθούν τα μαθηματικά θεωρούν υπεύθυνους αποκλειστικά και μόνο τους ανθρώπους που τα διδάσκουν και καταφέρονται εναντίον τους- άφησε ένα ανώνυμο σχόλιο, όπου ούτε λίγο ούτε πολύ  ζητούσε -με όχι ιδιαίτερα ευγενικό τρόπο- από τους καθηγητές να κάνουν σωστά τη δουλειά τους και να υπενθυμίζουν πάντα στους μαθητές όλα όσα  αυτοί δεν θυμούνται...
[Το ό,τι απαιτούσε  να υπενθυμίζουν συνεχώς οι καθηγητές όλα όσα  δεν θυμούνται οι μαθητές, με οδηγεί στο συμπέρασμα πως δεν υπήρξε ποτέ μαθητής μου, επειδή πάντα υπενθυμίζω τα πλέον αυτονόητα, ακόμη κι όταν ένας και μόνο ένας μέσα στην τάξη δηλώσει πως δεν τα θυμάται.
Μερικές φορές τα υπενθυμίζω και χωρίς  να το ζητήσει κανείς, έχοντας επίγνωση της ολοένα μειούμενης απομνημονευτικής ικανότητας των νέων...]
Όμως παρόλο που το ύφος του ανώνυμου σχολιαστή δεν μου άρεσε, καθώς έφτασα στις τελευταίες γραμμές του σχολίου, ένιωσα βαθιά συγκίνηση, επειδή έγραφε:
"...να με κάνετε να αγαπάω τα μαθηματικά, βγάλτε φωτοτυπίες το θεώρημα του παπαγάλου και μοιράστε το, δεν με νοιαζει πως αλλά η δουλειά σας είναι να μου μάθετε μαθηματικά και να με κάνετε να τα αγαπήσω".
Μάλιστα. Βγάλτε φωτοτυπίες το θεώρημα του παπαγάλου και μοιράστε το!
Ιδού η πρόταση του μαθηματικοταλαιπωρημένου ανώνυμου σχολιαστή τη μέρα που συμπληρώνονταν ένας  χρόνος από τον θάνατο του Denis Guedj!
Πιστεύει πως η ανάγνωση του θεωρήματος του παπαγάλου, θα κάνει τον καθένα να αγαπήσει τα μαθηματικά! Και σίγουρα έχει  δίκαιο, αν κρίνουμε από το πόσος πολύς - μη ειδικός - κόσμος  έχει μέχρι τώρα ενθουσιαστεί με όσα έμαθε για τα μαθηματικά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο.
Κατά τη δική μου γνώμη, ωστόσο, ακόμη περισσότερο  θα ενθουσιαστεί κάποιος αν διαβάσει το όχι τόσο γνωστό βιβλίο του Denis Guedj, ΤΟ ΔΩΡΕΑΝ ΔΕΝ ΑΞΙΖΕΙ ΠΛΕΟΝ ΤΙΠΟΤΑ, τα μαθηματικά χρονικά της liberation, εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ, όπου στα σύντομα άρθρα που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα ο Denis Guedj ξεδίπλωσε  ένα άλλο πρόσωπο των μαθηματικών, το πρόσωπο που αυτά φορούν στην καθημερινότητά τους και κυκλοφορούν ανάμεσά μας κομψά, επιβλητικά, υποστηρικτικά, όμορφα, διακριτικά, αποκαλυπτικά, αυστηρά, παιχνιδιάρικα, συνεχή, ασυνεχή, διασπαστικά, κομφορμιστικά, υποταγμένα, αλλά κυρίως ελεύθερα, ασυμβίβαστα  κι αντικομφορμιστικά όπως ακριβώς ήταν και ο ίδιος ο Guedj, που διασπώντας το συνεχές της σκέψης μας κατάφερνε να  ζωγραφίζει με τις λέξεις του, έναν κόσμο δικαιοσύνης, ισοτιμίας και...μαθηματικής ελευθερίας.

Σάββατο 23 Απριλίου 2011

ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΟΚΩ ΑΝΑΣΤΑΣΙΝ...

Η προσδοκία, η αναμονή δηλαδή της επιθυμητής εξέλιξης, αποτελεί   κίνητρο σε κάθε μας δραστηριότητα..Πράττουμε επειδή ελπίζουμε πως η δράση μας θα επιφέρει το αποτέλεσμα που ποθούμε.. Στα πιο σημαντικά και στα πιο ασήμαντα, σε επιλογές ζωής και σε επιλογές καθημερινής τριβής, παίρνουμε τις αποφάσεις μας κάτω από το πρίσμα μιας προσωπικής μας επιθυμίας.. Κάθε απόφαση παίρνει φόρμα και μορφή, σχηματοποιείται δηλαδή, στα πλαίσια μιας συγκεκριμένης - αν και μερικές φορές όχι ξεκάθαρα αποκρυσταλλωμένης μέσα μας - προσδοκίας..
Όταν οι προσδοκίες μας διαψεύδονται, μας κατακλύζει ένα κύμα απογοήτευσης, μικρό ή μεγάλο, και ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε την ανεπιθύμητη έκβαση των πραγμάτων εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την ιδιοσυγκρασία μας και τον περιβάλλοντα χώρο.. :),
δηλαδή από το ποιος είναι στο πλάι μας, ποιος μας στηρίζει, ποιοι μοιράζονται  μαζί μας το βίωμα, πόσο συγκλίνουν οι εντυπώσεις μας με τις δικές τους κλπ κλπ..
Ως εκπαιδευτικός θα δώσω ..εκπαιδευτικό παράδειγμα! Θα αναφερθώ σε μένα, που  διδάσκοντας το γνωστικό μου αντικείμενο, προσδοκώ οι μαθητές μου να ανταποκριθούν στα ερεθίσματα, να σκεφτούν, να αλλάξουν στάση απέναντι στα 'προβλήματα', να αλλάξουν τρόπο σκέψης  στη διαχείριση των προβλημάτων, δείχνοντας έτσι πως έχουν "μάθει", πως έχουν δηλαδή υποστεί εκείνες τις 'ευεργετικές μεταβολές', τις οποίες  επιφέρει η απόκτηση της γνώσης, η συνοδευόμενη από 'πνευματική ανάταση',  και όλα τα αυτής παραφερνάλια.. Θέλω να προωθώ τη γνώση - θεωρητική και πρακτική -  του είδους που προφυλάσσει τον καθένα από καταστάσεις στις οποίες φτάνει να αναφωνεί: "στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα!", μαρτυρώντας κατ' αυτόν τον τρόπο έλλειμμα στις γνώσεις και στις δεξιότητες που απαιτούσε η  περίσταση..
[Το "προωθώ τη γνώση",  παρακαλώ να μην εκληφθεί κυριολεκτικά με την έννοια που χρησιμοποιείται στις δασκαλοκεντρικές πρακτικές μάθησης, τις οποίες, ως 'οπαδός' τον νεογραμματισμού, αποφεύγω συνειδητά .. :)]
Κάτω από το πρίσμα της συγκεκριμένης προσδοκίας, κάποτε διαπιστώνω πως η επιθυμία μου δεν πραγματώνεται στο έπακρο, όπως είναι αναμενόμενο άλλωστε, και για το λόγο αυτό ξεκινώ διαλόγους, με αναρτήσεις στο blog,  'εκθέτοντας' εμένα και -ίσως- και τους ίδιους τους μαθητές, παρά την ανωνυμία των γραπτών τους που κατά καιρούς δημοσιεύω. Κρίνω όμως σκόπιμο να διατυπώνονται προβληματισμοί γύρω από τέτοιου είδους ζητήματα εκπαιδευτικής δραστηριότητας, τα οποία -όταν τα κρατάμε κλειδαμπαρωμένα στην τάξη μας- τα καθιστούμε ακόμη πιο δύσκολα από ότι στην πραγματικότητα είναι..Από την άλλη, πιστεύω πως με τη δημοσιοποίηση τους πιθανόν να προκύψει ένας γόνιμος διάλογος και η ανταλλαγή απόψεων να βοηθήσει, δίνοντας φως σε νέες οπτικές. Η προηγούμενη ανάρτηση με τίτλο: "η γνώση που μας λείπει είναι η επίγνωση των ορίων, γι' αυτό ζούμε την περιπέτεια των νούφαρων",   στάθηκε αφορμή για ένα διάλογο μεταξύ εμού και του κυρίου Δημήτρη Νταή, Αναπληρωτή Καθηγητή στον Τομέα Άλγεβρας και Γεωμετρίας, στο Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Κρήτης.  Επειδή θεώρησα πως στο διάλογο διατυπώθηκαν ένθεν και ένθεν μερικοί αξιόλογοι προβληματισμοί, ζήτησα την άδειά του κυρίου Νταή,  να  δημοσιεύσω ένα μέρος  εδώ. Το πρωτεύον ερέθισμα για το διάλογο που διημείφθη αποτέλεσε το σχόλιο που έγραψε ο  μαθητής μου στο διαγώνισμα της Γεωμετρίας.
Δημήτρης Νταής
Μία εκδοχή: "Εξ αιτίας της προχειρότητας δεν καταφέρνω να κάνω αυτό που πρέπει να κάνω. Ας υποθέσουμε τελικά ότι το έχω κάνει κι ας τελειώνουμε..."!! (*)

Άλλη εκδοχή: "Αμάν αυτά τα Μαθηματικά! Σιγά μην κάτσω να κοπιάσω με τέτοιες σπαζοκεφαλιές. Ούτως ή άλλως δεν με ενδιαφέρουν. Ας γράψω μια σαχλαμαρίτσα να τελειώνουμε."

Τρίτη εκδοχή: "Ωχ, αυτό το κεφάλαιο δεν το διάβασα. Για να μην παραδώσω λευκή κόλλα, ας γράψω κάτι λογικοφανές. Ποιος ξέρει; Μπορεί να κερδίσω καμιά μοναδούλα..."

[Θυμίστε μου να σας στείλω κάποια στιγμή γραπτό δευτεροετούς φοιτητή σε Τμήμα Μαθηματικών (!) για να δείτε τι γράφει μη μπορώντας να αποδείξει την απειρία των πρώτων αριθμών.... (που ανήκει, κατ' ουσίαν, στην ύλη τής Β' Λυκείου)... Εκεί να δείτε "μαργαριτάρια" (αντί για νούφαρα...)... Και μη χειρότερα...]
Καλή σας μέρα κύριε Νταή! Νομίζω πως αυτή η αντιμετώπιση των μαθητών[ ή και των φοιτητών που βάλατε εσείς στο γενικότερο προβληματισμό] είτε αντανακλά τη στάση όλων μας απέναντι στα πράγματα, που θα μου επιτρέψετε να επιμένω πως χαρακτηρίζεται από προχειρότητα, στα ασήμαντα, αλλά και στα σημαντικά όπως π.χ.οι πολιτικές αποφάσεις, ο 'εκσυγχρονισμός' της Παιδείας, οι αναλύσεις και οι κριτικές των 'απαίδευτων' δημοσιογράφων που διαμορφώνουν την 'κοινή γνώμη', κ.α. είτε διαμορφώνει τη μελλοντική τους στάση απέναντι στα πράγματα. Βεβαίως μπαίνει το ερώτημα ποιο είναι το αίτιο και ποιο το αιτιατό, αλλά όπως και να 'χει, δεν πιστεύετε πως πρέπει οι δάσκαλοι να βάζουμε ένα φρένο σε τέτοιες στάσεις ζωής; Είμαι σίγουρη πως το πιστεύετε.
(Σας θυμίζω να μου στείλετε το γραπτό που αναφέρατε παραπάνω. :)
 

Δημήτρης Νταής
Η προχειρότητα είναι το δίχως άλλο ένας σημαντικός παράγοντας για μια σειρά ολιγωριών. Ωστόσο, επιτρέψτε μου, εκ νέου, να προσθέσω και άλλους (σε ό,τι αφορά στη στάση ορισμένων μαθητών ή φοιτητών έναντι των Μαθηματικών): Ενσυνείδητη απώθηση, αδιαφορία, ή και ανασφάλεια. Τα Μαθηματικά είναι εκ φύσεως απαιτητικά. Σε αντίθεση με άλλα μαθήματα, είναι "αλυσίδα". Π.χ., εάν υπολογίσω ένα (ορισμένο) ολοκλήρωμα και βρω ως αποτέλεσμα το άθροισμα δύο κλασμάτων, ΔΕΝ μου επιτρέπεται να κάνω λάθος στην τελική αποτίμηση τού αθροίσματος (προσθέτοντας, π.χ., αριθμητή με αριθμητή και παρονομαστή με παρονομαστή), ΕΣΤΩ κι αν αυτό ανήκει στην ύλη τού Δημοτικού! Αναλογισθείτε το τι συμβαίνει στον ψυχισμό ενός αμελούς/μέτριου μαθητή που διαπιστώνει (στο Λύκειο) ότι είναι κατάφορτος με πάμπολλα κενά (από τις προηγούμενες τάξεις).....
Για τις πολιτικές αποφάσεις, τον 'εκσυγχρονισμό' τής Παιδείας, και τις αναλύσεις 'απαίδευτων' δημοσιογράφων θα μπορούσα να πω πολλά. Όπως επίσης και για την (απερίγραπτη) ευκολία αποκτήσεως πτυχίου μαθηματικού (που οδηγεί στη δημιουργία εκπ...αιδευτικών αμφιβόλου αξίας). Ωστόσο, όπως αντιλαμβάνεσθε, το fb δεν αποτελεί κατάλληλο forum για την πλήρη ανάπτυξη τέτοιων θεματικών κύκλων. [Όσο για τα "μαργαριτάρια", θα σας τα στείλω όταν κατέβω ξανά στο Ηράκλειο, μετά τις διακοπές τού Πάσχα.] Σας εύχομαι καλές εορτές.

Katerina Kalfopoulou
Ακριβώς αυτή η 'αλυσίδα' που περιγράφετε, με το πολύ εύστοχο παράδειγμα, [ στη Γ' Λυκείου το αντιμετωπίζουμε συχνά, π.χ. άψογη εφαρμογή του Θ. Fermat, αλλά αδυναμία επίλυσης της δευτεροβάθμιας εξίσωσης που προκύπτει κι εγκατάληψη της άσκησης..], είναι που κάνει αποκρουστικά τα Μαθηματικά σε μια εποχή του εύκολου, του άμεσου, του γρήγορου.., από το οποίο δεν ξεφεύγει τίποτα, αλλά πραγματικά τίποτα. Η απόκτηση του απολυτηρίου Λυκείου, του πτυχίου του Μαθηματικού Τμήματος (αυτό, βέβαια, το λέμε εσείς κι εγώ, ρωτήστε αυτούς που έχουν παρατήσει Πανεπιστημιακές Σχολές, δίχως να τις τελειώσουν), όπως και η απόκτηση Διδακτορικού Διπλώματος και πάει λέγοντας.. Δεν μπορώ να βγάλω εμένα έξω από αυτόν τον κύκλο. Προϊόν αυτού του συστήματος είμαι και -δυστυχώς- το αναπαράγω.. Όχι με ευχαρίστηση, όχι με υποταγή, όχι με περηφάνεια και σίγουρα με επίγνωση της ευθύνης που βαραίνει πάνω μου, αλλά και της αδυναμίας να κάνω κάτι περισσότερο από αυτό που κάνω στη σχολική μου τάξη. Δεν μπορεί ένας δάσκαλος να επωμίζεται όλα τα δεινά της κοινωνίας της οποίας είναι επιπλέον μέλος, και μάλιστα όχι από τα ..αξιοσέβαστα! Τουναντίον. Έχετε δίκαιο για την ακαταλληλότητα του χώρου, όμως όταν κάποιος δεν 'φοβάται' να εκτεθεί και λέει αυτό που πιστεύει με την ελπίδα πως 'λέγε-λέγε' κάτι μπορεί και να βελτιωθεί, τότε το λέει όπου του δίνεται η ευκαιρία να το πει.. Κι εσείς μου δίνετε μια καλή ευκαιρία! Καλό Πάσχα! [ θα περιμένω να επιστρέψετε στο Ηράκλειο.]
 
Και προσδοκώ...
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ! 
-----------------------------------------------------------------------------------
(*) Την εκδοχή αυτή διατύπωσα εγώ στην ανάρτησή μου και ο κος Νταής την επαναλαμβάνει στο σχόλιο του, για να συμπληρώσει με άλλες πιθανές εκδοχές. 
Αν θέλετε να συμπληρώσετε τις δικές σας εκδοχές, αφήστε το σχόλιο σας! :). 

Σάββατο 16 Απριλίου 2011

ΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
   Η διδασκαλία της Άλγεβρας επιδρά αρνητικά σε μεγάλη μερίδα μαθητών, όταν δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τα αλγεβρικά σύμβολα.  Συνήθης αντίδραση σε μια τέτοια περίπτωση είναι η αποχή  από το μάθημα . Διαμορφώνεται η αντίληψη  πως τα Μαθηματικά είναι  ένα ψυχρό και αυστηρό  γνωστικό πεδίο, το οποίο δεν δύνανται  να προσεγγίσουν. Η άποψη αυτή ενισχύεται με  θεωρίες που  καθιστούν τη «μαθηματικοφοβία» τιμή για όσους κατατρύχονται από αυτήν. Τέτοιες πεποιθήσεις δεν αναθεωρούνται  μέσα από το μάθημα, απαιτούν  ειδική διδακτική προσέγγιση, που παρέχει τη δυνατότητα σε όλους τους μαθητές να συνδιαλέγονται μέσω εναλλακτικών διαδικασιών, συνδυάζοντας παρα-μαθηματικά κείμενα  με το σχολικό εγχειρίδιο
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
    Η συγκεκριμένη διδακτική παρέμβαση για την αξιοποίηση παρα-μαθηματικών κειμένων σε συνδυασμό με το σχολικό εγχειρίδιο πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Α1 και Α2,του 2ου ΓΕ.Λ. Αγίου Αθανασίου, κατά τη σχολική χρονιά 2010-2011, από 20 Ιανουαρίου έως 10 Φεβρουαρίου, είχε τρεις φάσεις και απέβλεπε στους ακόλουθους διδακτικούς στόχους:
1. Τη διασύνδεση των μαθηματικών αντικειμένων με λογοτεχνικά και άλλα κείμενα.
2. Την περιγραφική παρουσίαση των φορμαλιστικών μαθηματικών συμβόλων.
3. Τον προβληματισμό για τον ρόλο που παίζουν τα Μαθηματικά,  ως ανθρώπινη δραστηριότητα.
4. Την ανάδειξη της συναισθηματικής πτυχής των Μαθηματικών.
5. Τη συμμετοχή όλων των μαθητών στο μάθημα μέσω εναλλακτικών κειμενικών προσεγγίσεων.
Η προστιθέμενη Αξία της διδακτικής παρέμβασης επικεντρώνεται κυρίως στην ευκαιρία που δίνει σε κάθε μαθητή/τρια να συμμετέχει στο μάθημα, καθώς η χρήση ενός μη μαθηματικού, πλην παρα-μαθηματικού, κειμένου, που γίνεται άμεσα κατανοητό, παρέχει σε κάθε μαθητή/τρια τη δυνατότητα να καλλιεργήσει σταδιακά την αυτοεκτίμησή του/της και να αναπτύξει εκείνες τις υποκειμενικές παραμέτρους που τον/την ωθούν σε περαιτέρω ενασχόληση με το μάθημα των Μαθηματικών.

 Εναλλακτική ανάγνωση  παρα-μαθηματικών κειμένων
    Μια εναλλακτική διαδικασία, μέσω της οποίας η ενασχόληση με τα Μαθηματικά όχι απλά επιτυγχάνεται, αλλά επιπλέον καταφέρνει να αναδείξει το συναισθηματικό υπόβαθρο των μαθηματικών αντικειμένων, είναι η ανάγνωση παρα-μαθηματικών κειμένων και ενίοτε η διασύνδεση των κειμένων αυτών με  το σχολικό εγχειρίδιο.
Παρα-μαθηματικό κείμενο, εξ ορισμού, ονομάζουμε κάθε κείμενο το οποίο αντλεί το θέμα του από τα Μαθηματικά, είτε ως εφαρμογή είτε ως φιλοσοφία είτε ακόμη και  ως δυνατότητα ή ως ιστορία. Ένα τέτοιο κείμενο που είναι συνήθως, αλλά όχι κατ’ ανάγκην, γραμμένο από μαθηματικό, μπορεί να είναι είτε άρθρο εφημερίδας είτε απόσπασμα βιβλίων Μαθηματικής Λογοτεχνίας ή Εκλαϊκευμένης Επιστήμης και  είναι δυνατόν να ενσωματωθεί σε κατάλληλα σημεία του μαθήματος για να δώσει μιαν εναλλακτική προσέγγιση και διαφορετική θέαση των μαθηματικών αντικειμένων με τρόπο  τέτοιον, ώστε όλοι οι μαθητές  να έχουν τη δυνατότητα ενεργούς συμμετοχής και μέσα από αυτήν να αναπτύξουν  εκείνους τους υποκειμενικούς παράγοντες που συμβάλλουν στη βελτίωση  της αυτοπεποίθησης.

Διδακτική παρέμβαση: Οι δύο πρώτες φάσεις
   Στην παρέμβαση που πραγματοποιήθηκε στη διδασκαλία της Άλγεβρας της Α΄ Λυκείου, αξιοποιήθηκε ένα απόσπασμα από συνέντευξη του αείμνηστου Denis Guedj*, συγγραφέα, μαθηματικού, καθηγητή Ιστορίας και Επιστημολογίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII, ερευνητή, καθώς και σεναριογράφου στον κινηματογράφο. Στη συγκεκριμένη συνέντευξη ο Denis Guedj, με την ιδιαίτερη εκφραστική του δεινότητα, εξηγεί το ρόλο που μπορούν να παίξουν τα μαθηματικά στη διαμόρφωση του τρόπου σκέψης. Οι δύο πρώτες φάσεις της παρέμβασης είναι οι ακόλουθες:
1η Φάση: Το κείμενο εστάλη με ηλεκτρονικό μήνυμα στους μαθητές και  τους ζητήθηκε να το διαβάσουν και να βάλουν έναν τίτλο. Επιπλέον το ανάρτησα στον πίνακα ανακοινώσεων της αίθουσας έτσι, ώστε να μπορούν να το διαβάζουν  όλοι όποτε θέλουν. Έμεινε εκεί δύο εβδομάδες περίπου μέχρι να περάσουμε στο επόμενο βήμα. Στο διάστημα αυτό κάναμε αναφορές  στα λεγόμενα του Denis Guedj,  με κάθε ευκαιρία που προέκυπτε από το μάθημα και έτσι οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να προβληματιστούν και να σκεφτούν τα βαθύτερα νοήματα, κυρίως όμως να μιλήσουν για Μαθηματικά μέσω ενός κειμένου,  χωρίς να γνωρίζουν ακόμη τι ακριβώς θα έπρεπε να κάνουν με το ίδιο το κείμενο. Η μη a priori ενημέρωση των μαθητών για την έκβαση της δραστηριότητας ήταν σκόπιμη και απέβλεπε στην έκπληξη, η οποία επιδιώκεται επειδή λειτουργεί ως ενισχυτικός μηχανισμός για την ενεργοποίηση και τη συμμετοχή τους στο μάθημα.
2η Φάση: Στο μάθημα της Άλγεβρας τους μοίρασα ένα απόσπασμα του κειμένου, όπου είχα υπογραμμίσει τέσσερις παραγράφους, και ζήτησα χρησιμοποιώντας το βιβλίο τους, από την αρχή μέχρι και τη σελίδα 70 στην οποία είχαμε φτάσει, να βρουν μια άσκηση ή μια εφαρμογή ή ακόμη και έναν ορισμό που συνάδει με καθένα από τα υπογραμμισμένα μέρη του κειμένου. Η έκπληξη λειτούργησε κατά τα αναμενόμενα, δηλαδή ενθουσιάστηκαν και άρχισαν να ξεφυλλίζουν τα βιβλία τους, αναζητώντας τη βέλτιστη απάντηση.  Εργάστηκαν ανά θρανίο, σε ομάδες των δύο ή τριών ατόμων επί μια διδακτική ώρα. Μερικοί μαθητές με καλούσαν συχνά για να ρωτήσουν κατά πόσο η επιλογή της άσκησης που είχαν κάνει ήταν σωστή και έμοιαζαν να είναι αβέβαιοι, να διαφωνούν μεταξύ τους και να συζητούν, διατυπώνοντας διάφορα επιχειρήματα για να πείσει ο καθένας τον διπλανό του για την ορθότητα της δικής του επιλογής. Για να εκμεταλλευτώ αυτή την τάση που παρατήρησα, ζήτησα επιπροσθέτως να εξηγήσουν επιγραμματικά για ποιον λόγο επέλεξαν αυτά που είχαν επιλέξει. Αυτό φάνηκε πως ενδυνάμωσε την αποφασιστικότητά τους με αποτέλεσμα αρκετοί να ολοκληρώσουν την προσπάθειά τους, πριν ακόμη χτυπήσει το κουδούνι.

Τα τέσσερα υπογραμμισμένα αποσπάσματα από τη συνέντευξη του Denis Guedj:
1. «Για μένα τα μαθηματικά είναι μια γλώσσα. Δεν εννοώ ότι είναι μόνο μια γλώσσα, αλλά είναι συν τοις άλλοις και μια γλώσσα. Είναι κάτι με το οποίο εκφράζουμε σκέψεις και η διδασκαλία των μαθηματικών είναι η διδασκαλία της έκφρασης σκέψεων σε μια ορισμένη γλώσσα.»
2. «Ξεκινάμε με απλές σκέψεις, για παράδειγμα «πώς να κάνουμε πολλά με λίγα» (πρόβλημα αριθμών), «ποιες είναι οι εκφράσεις του ίδιου», δηλαδή πώς εκφράζουμε το ίδιο στα μαθηματικά, πώς εκφράζουμε το διαφορετικό, πώς γίνεται η συνεπαγωγή, τι ονομάζουμε υπερθετικό βαθμό και τι μέγιστο..»
3. «Τα μαθηματικά έχουν εμμονή στο να αποδείξουν ότι το «τάδε στοιχείο είναι μοναδικό»,  πως «είναι το μοναδικό που…»
4. «Και ξέρετε στα μαθηματικά μπορούμε να ξεκινήσουμε από μια λανθασμένη υπόθεση. Αυτό ονομάζεται απόδειξη της εις άτοπον απαγωγής.»

 
Μερικές ενδεικτικές απαντήσεις  των μαθητών
   Ακολουθούν μερικές από τις απαντήσεις που είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σημειώνουμε πως στις δύο πρώτες παραγράφους παρουσιάστηκε μια μεγάλη ποικιλία απαντήσεων σε αντίθεση με τις δύο τελευταίες παραγράφους, όπου  όλοι σχεδόν έκαναν την ίδια επιλογή.
Για την 1η παράγραφο.  Επιλέχτηκαν:
--  σελίδα 66. x2 – Sx + P = 0.  Είναι μια εξίσωση που για τους μαθηματικούς σημαίνει πολλά πράγματα. Είναι σαν μια μηχανή αναζήτησης όπου βάζουν διάφορους αριθμούς για τα S και P  και παίρνουν κάποιο αποτέλεσμα.
-- σελίδα 43 άσκηση 7.  (-∞, -5) U (1, +∞).  Το επιλέξαμε επειδή εκφράζεται η απόσταση μέσα από μια σειρά συμβόλων, δηλαδή στη γλώσσα των μαθηματικών.
-- σελίδα 13  Με Ν συμβολίζουμε το σύνολο των φυσικών, με Ζ το σύνολο των ακεραίων κλπ. Τα Μαθηματικά είναι μια γλώσσα.
Για την 2η παράγραφο.
--- (α+β)2 = α2+2αβ+β2 Επιλέξαμε αυτό επειδή ξεκινάει από κάτι φαινομενικά μικρό και μετά το αναλύει. Επίσης εκφράζει και το ίδιο.
---σελίδα 70 άσκηση 7. Το επιλέξαμε επειδή από μια απλή σκέψη, αβ=0 <=> α=0 ή β=0, καταλήγουμε στην εξίσωση αχ2+βχ+γ=0, στην οποία βρίσκουμε τις ρίζες γνωρίζοντας μόνο το άθροισμα και το γινόμενό τους.
---σελίδα 130. Το βρήκαμε από τα περιεχόμενα του βιβλίου και είναι το εξής: «Μια συνάρτηση f, με πεδίο ορισμού ένα σύνολο Α, λέμε ότι παρουσιάζει στο χοє Α (ολικό ελάχιστο) όταν: f(χ)≥f(χο), για κάθε χ є Α»
[η συγκεκριμένη ομάδα, κατά παράβαση,  αναζήτησε απαντήσεις πέρα από την προκαθορισμένη σελίδα 70, κρίνοντας, όπως είπε, πως εκεί βρισκόταν η ορθότερη απάντηση.]
Για την 3η παράγραφο.
Στην παράγραφο αυτήν οι περισσότεροι μαθητές επέλεξαν να επιλύσουν μια εξίσωση που είχε μοναδική λύση και τόνισαν, υπογραμμίζοντας τη λύση που βρήκαν,  πως είναι μοναδική!
Για την 4η παράγραφο.
Όλες σχεδόν οι απαντήσεις, όπως ήταν αναμενόμενο, αναφέρονταν στη σελίδα 25 και στη μέθοδο της Απαγωγής σε Άτοπο. Οι μαθητές αντέγραψαν την εφαρμογή του βιβλίου, εκτός από δύο ομάδες που επέλεξαν την άσκηση 7i στη σελίδα 29 και την απόδειξη της ισοδυναμίας  α < β <=> αν < βν, στη σελίδα 32, αντίστοιχα. 

Αξιολόγηση της παρέμβασης: Σχόλια και Παρατηρήσεις
1. Η χρήση ενός κειμένου και η διασύνδεσή του με το σχολικό εγχειρίδιο προκάλεσε έκπληξη και ενθουσιασμό, σε βαθμό που όλοι ασχολήθηκαν με ζήλο και δεν έμειναν στην πρώτη τους επιλογή, αλλά - οι περισσότεροι - διόρθωσαν ή συμπλήρωσαν ό,τι είχαν γράψει στην αρχή, προσθέτοντας και τις λύσεις των ασκήσεων που είχαν επιλέξει, σε μια προσπάθεια να επιτύχουν την καλύτερη δυνατή και την πλέον πειστική παρουσίαση.
2. Αυθόρμητα και σχετικά επιτυχημένα παρήγαγαν οι ίδιοι οι μαθητές κείμενο στο οποίο συνυπήρχαν τα μαθηματικά αντικείμενα με την καθαρά προσωπική τους επιλογή, καλλιεργώντας -σε πολλούς για πρώτη ίσως φορά- την πεποίθηση πως έχουν τη δυνατότητα να διαχειρίζονται και να συνδιαλέγονται με τα δυσνόητα και ψυχρά μαθηματικά σύμβολα.
3. Το αποτέλεσμα που παρήγαγαν στο τετράδιο τους, για πολλούς ήταν ικανό να αναπτύξει τη στοιχειώδη αυτοεκτίμηση που στερούνται ως προς τις επιδόσεις τους στα μαθηματικά και να δημιουργήσει ένα υποστηρικτικό πλαίσιο, απαραίτητο για την παραπέρα ενεργή συμμετοχή και δραστηριοποίησή τους.
4. Τα θετικά σχόλια που έκανα για τα κείμενά τους και ο «ενθουσιασμός» που έδειξα για τις καταπληκτικές τους ιδέες λειτούργησαν ενισχυτικά και τις  επόμενες εβδομάδες, καθώς με κάθε ευκαιρία έκανα αναφορά σε κάτι που είχαν γράψει.
5. Το εμφανέστερο των αποτελεσμάτων της συγκεκριμένης παρέμβασης είναι η αλλαγή στάσης των αδύναμων και μέτριων μαθητών και η συμμετοχή τους στο μάθημα, όπου συχνά σηκώνουν χέρι για να ρωτήσουν ή να απαντήσουν – έστω και λαθεμένα – κι αυτό πιθανόν να οφείλεται στην αλλαγή θέασης των δυνατοτήτων τους, όσον αφορά στις επιδόσεις τους στα μαθηματικά.

3η  φάση της παρέμβασης
Αξιολόγηση και Σχόλια των μαθητών για τη δραστηριότητα**
   Μια εβδομάδα περίπου μετά από την υλοποίηση της συγκεκριμένης δραστηριότητας ζήτησα από τους μαθητές να την αξιολογήσουν γράφοντας τις εντυπώσεις τους σε ένα κείμενο 50 έως 100 λέξεων. Στο διάστημα που είχε στο μεταξύ μεσολαβήσει, οι ίδιοι οι μαθητές έκαναν αναφορές στο κείμενο του Denis Guedj, κατά τη διάρκεια του μαθήματος, συνεχίζοντας να εντοπίζουν συνάφειες των αντικειμένων που εξετάζαμε με τις περιγραφές του κειμένου.
Στην πλειοψηφία τους  χαρακτήρισαν τη δραστηριότητα πρωτότυπη, διασκεδαστική, ευχάριστη και εποικοδομητική, εξηγώντας τους λόγους που τους έκαναν να νιώσουν έτσι. Εξέφρασαν τον ενθουσιασμό τους για το ίδιο το κείμενο και κάποιοι σχολίασαν πως ο Denis Guedj μέσα από τη συνέντευξή του τους έδειξε μια άλλη εικόνα των Μαθηματικών.
Επιγραμματικά, κάποια από τα σχόλια των μαθητών, ως προς τα αποτελέσματα και τις συνέπειες που είχε η  δραστηριότητα, είναι τα ακόλουθα:
1. Βοήθησε να θυμηθούμε κάποιες μεθόδους/θεωρίες.
2. Βοήθησε να καταλάβουμε καλύτερα τις εκφωνήσεις των ασκήσεων.
3.Συνέβαλε στη λειτουργία του μυαλού, αφού έπρεπε να συγκρίνουμε τις λέξεις του κειμένου με έννοιες των μαθηματικών
4. Ξεφύγαμε από τα τυπικά του μαθήματος που το κάνουν βαρετό.
5. Γενικά αυτή η άσκηση ήταν πολύ πρωτότυπη και μας βοήθησε πολύ.
6. Μας εξάσκησε το μυαλό και γενικά καταλάβαμε κάποια πράγματα που δεν είχαμε καταλάβει.
7. Τέτοια παιχνίδια και δραστηριότητες είναι χρήσιμα στη ζωή και στο μάθημα των παιδιών για να μην είναι μονότονο και βαρετό. Θα το έκανα σίγουρα πολλές φορές.
8. Αναπτύχθηκε ο ανταγωνισμός, γιατί ήμασταν χωρισμένοι σε ομάδες (ανά δύο) και γράφαμε γρήγορα για να τελειώσουμε πρώτοι.
9.  Με βοήθησε να καταλάβω πως τα μαθηματικά δεν έχουν να κάνουν μόνο με αριθμούς.
10. Μας κίνησε το ενδιαφέρον γιατί ήταν κάτι καινούριο, μας ανάγκασε να ανοίξουμε τα βιβλία και να ψάξουμε αυτά που ζητούσε, χωρίς να το κάνουμε από αγγαρεία, γιατί η προσωπική ικανοποίηση του ότι θα απαντήσουμε ήταν μεγαλύτερη.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ
   Ως επίλογο παραθέτω  το σχόλιο ενός από τους μαθητές που έχουν σημειώσει πολύ μεγάλη βελτίωση σε σχέση με την επίδοση που είχαν κατά τους πρώτους μήνες της σχολικής χρονιάς.  Ο Η.Σ. έγραψε:
« Το άρθρο του Ντενί Γκετζ κατά την προσωπική μου άποψη ήταν συναρπαστικό. Αυτό που μου έκανε περισσότερη εντύπωση ήταν ο τρόπος με τον οποίον ξαναείδα τα μαθηματικά. Με την βοήθεια του Ντενί Γκετζ κατάλαβα ότι τα μαθηματικά, είτε είναι Άλγεβρα είτε είναι Γεωμετρία, είναι ένα παιχνίδι σκέψης με το οποίο ακονίζουμε τα εγκεφαλικά μας κύτταρα και καλλιεργούμε τη φαντασία και τη σκέψη μας »


*Ολόκληρο το κείμενο του Denis Guedj, μπορείτε να το διαβάσετε εδώ:
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Μερικά από τα σχόλια των παιδιών σχετικά με τη συγκεκριμένη δραστηριότητα υπάρχουν  στην ανάρτηση που είναι εδώ
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο χρόνος που "δαπανήθηκε" συνολικά στην παρέμβαση ήταν μια διδακτική ώρα, αυτή που απαιτήθηκε για την πραγματοποίηση της δεύτερης φάσης.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Παρασκευή 15 Απριλίου 2011

ΟΤΑΝ Ο ΚΟΜΠΟΣ ΦΤΑΝΕΙ ΣΤΟ ΧΤΕΝΙ

Θεωρητικά είναι αδύνατο να αναπτύξει ένας πολιτισμός τα (εθνο)Μαθηματικά του, αν δεν αναπτύξει πρώτα έναν κάποιο τρόπο γραφής. Για να μετρήσει και να υπολογίσει, για να διαχειριστεί και να αποφασίσει, ο άνθρωπος χρησιμοποιεί κάποια συγκεκριμένα εργαλεία, επινοημένα από την ανάγκη του και την επιθυμία του να καταγράψει τους "θησαυρούς" που είχε συσσωρεύσει.. Μια τέτοια ανάγκη, μάλλον, δεν υπήρχε κατά το χρονικό διάστημα εκείνο που ο μόνος τρόπος επιβίωσης ήταν η συνεχής μετακίνηση του είδους μας προς αναζήτηση της τροφής του.     
Τι να ήθελε να γράψει πριν, ενώ ακόμη περιπλανιόταν, τι να μετρήσει και τι είδους λογαριασμούς να ήθελε να κρατήσει, ποιος ξέρει; Εικασίες κάνουμε... Παρόλα αυτά το βέβαιο είναι πως η "γραφή" και η μέτρηση δεν εμφανίστηκαν σε μια νύχτα μέσα, αλλά ξεπήδησαν -σχεδόν ταυτόχρονα- μετά από πολλά χρόνια  προσπάθειας του ανθρώπου να εγκατασταθεί κάπου μόνιμα και να πάψει να περιπλανιέται αναζητώντας την τροφή του.. Κάπου εκεί στη Γόνιμη Ημισέληνο εμφανίζεται, περίπου 11.000 χρόνια πριν, η πρώτη αγροκαλλιέργεια και ξεκινά η μόνιμη εγκατάσταση ανάμεσα στον Τίγρη και στον Ευφράτη, όπου αναπτύσσονται  μεγάλες πόλεις κι εμφανίζονται οι πρώτες ταξικές κοινωνίες. Το πλεόνασμα της τροφής που παράγεται, απαιτεί να δημιουργηθούν νέα επαγγέλματα, όπως οι γραμματείς, οι λογιστές, οι αποθηκάριοι..Και η διαχείριση του πλεονάσματος απαιτεί την επινόηση νέων εργαλείων και νέων μεθόδων...Εδώ γίνεται πλέον επιτακτική η ανάγκη της μέτρησης και της καταγραφής των αποθηκευμένων πλεονασμάτων..

Το θέμα αυτό αποτελεί ένα από τα αγαπημένα μου θέματα, για ομιλία σε μαθητές,  και καταλήγει να εξηγεί το εξηκονταδικό σύστημα των Σουμερίων, που το υιοθέτησαν και το βελτίωσαν οι Βαβυλώνιοι, καθώς και εκείνο των Αιγυπτίων που αναπτύχθηκε περίπου την ίδια περίοδο, κατά μήκος του Νείλου.
"Εν αρχή ην..ένα ποτάμι", είναι ο τίτλος της ομιλίας και φαίνεται πως αρέσει στα παιδιά που την ακούν, επειδή δίνει έμφαση στα είδη των αριθμητικών συστημάτων, συγκρίνοντάς τα μεταξύ τους και καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως, τελικά,  είμαστε πραγματικά τυχεροί που έχουμε έναν τόσο εύκολα διαχειρίσιμο κώδικα όπως το δεκαδικό, θεσιακό, σύστημα αρίθμησης που  επινόησαν οι Ινδοί και αξιοποίησαν οι Άραβες αρκετούς αιώνες πριν το πάρουμε χαμπάρι εμείς, οι δυτικοί.. Αλλά κι αφού το πήραμε είδηση, όταν ο Fibonacci έγραψε το "βιβλίο του άβακα", παρουσιάζοντας το ινδοαραβικό σύστημα και τις αλγοριθμικές του διαδικασίες για τους υπολογισμούς που θα μπορούσε πλέον να κατανοήσει ο καθένας - ή σχεδόν - σε αντίθεση με το κυρίαρχο λατινικό -πανδύσκολο- σύστημα,  χρειάστηκαν ακόμη μερικοί αιώνες μέχρι να επιτρέψουν οι κρατούντες να διαχυθεί μια τόσο πολύτιμη γνώση που θα έκανε τον καθένα ικανό να διαχειρίζεται το έχειν του, κυρίως το μη έχειν του, τουτέστιν το χρέος του, και να προλαβαίνει ενδεχομένως μια χρεοκοπία ή να βάζει φραγή στην αναίσχυντη κλοπή..
Έχει να κάνει με την αντιληπτική ικανότητα του είδους μας, ο τρόπος της αντίδρασής μας, για την οποία έχουν γραφτεί πολλά κι έχουν ειπωθεί ακόμη περισσότερα, όπως το καίριο ερώτημα:
"Πώς και πότε αναπτύσσουμε έναν "κώδικα";" Το πότε είναι σχετικά εύκολο να απαντηθεί. Ένας κώδικας αναπτύσσεται όταν το απαιτούν οι ανάγκες ή όταν το ευνοούν οι συνθήκες ή - κι αυτή είναι η καλύτερη περίπτωση - όταν συμβαίνουν και τα δύο.. Σε τέτοιες περιπτώσεις το είδος μας, όπως και άλλα έμβια είδη,  αναπτύσσει έναν ιδιαίτερο κώδικα επικοινωνίας, ο οποίος μπορεί να εξυπηρετεί την ανάγκη διαχείρισης των αποθηκευμένων υλικών πλεονασμάτων ή ακόμη και αυτών των .. ψυχικών αποθεμάτων(!), τα οποία είτε παρουσιάζουν έλειμμα είτε πλεόνασμα, απαιτούν τη δική τους, ιδαίτερη, μεταχείριση.. :)


Και στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, όταν ευνοούνται από το συναισθηματικό υπόβαθρο ή από άλλους, κατά περίσταση, κατάλληλους καταλύτες, αναπτύσσονται κώδικες, που πιθανόν  για έναν τρίτο, μη εμπλεκόμενο, να μη σημαίνουν τίποτε απολύτως ή να έχουν ένα εντελώς διαφορετικό νόημα, από αυτό που εμείς δίνουμε στις λέξεις, στα σύμβολα, στις κινήσεις, στα σχήματα, (όπου ο ένας κάνει τα μισά κι ο άλλος τα άλλα μισά, μέχρι να αποκτήσουν νόημα), ακόμη και στα πράγματα, όπως, για παράδειγμα, αυτό το περιδέραιο της φωτογραφίας!

Τι μπορεί να είναι αυτό;  Ίσως ένα κόσμημα που στολίζει το μπούστο μιας νέας γυναίκας;  Ή ένας ενδείκτης του ετοιμοπόλεμου ιθαγενή, που 'χει ήδη χαράξει πορεία προς το μονοπάτι του πολέμου.. Ή, ίσως, να είναι κάτι πιο ..αισιόδοξο, όπως μια ονειροπαγίδα, απ' αυτές που κάποιοι τοποθετούν δίπλα στο κρεβάτι τους, για να παγιδεύουν τα όμορφα όνειρα κι ύστερα να ...  παγιδεύονται οι ίδιοι  σ' αυτά! Σαν να παγιδεύουν την παγίδα τους, δηλαδή! :)
Εντάξει, πιθανόν, να έχετε ήδη καταλάβει πως δεν είναι τίποτε από όλα τα προηγούμενα.. κι ίσως ακόμη να έχετε καταλάβει πως είναι ένα quipu, ένα σύστημα σκοινιών και κόμπων από αυτά που χρησιμοποιούσαν οι Ίνκας για να καταγράφουν  τις πληροφορίες που ήθελαν να μεταφέρουν στην αχανή τους κυριαρχία.. Ένας πολιτισμός που αναπτύχθηκε και ήκμασε, χωρίς να έχει προηγουμένως αναπτύξει ένα σύστημα γραφής..
Να που τελικά κάποιοι, όπως οι Ίνκας, σε αντίθεση με το γενικό κανόνα, κατάφεραν να αναπτύξουν τον πολιτισμό τους και τα μαθηματικά τους, χωρίς να έχουν  επινοήσει κάποιον γραπτό κώδικα επικοινωνίας..
Αλλά, η απουσία γραφής, από την άλλη, ίσως αποτέλεσε τον λόγο της βραχύβιας κυριαρχίας τους, σε αντίθεση με τους μακρόβιους πολιτισμούς που είχαν όλοι το δικό τους σύστημα γραφής ..
Οι Ίνκας διατήρησαν έναν πολιτισμό για εκατό μόλις χρόνια!! Τι συνέβη και χάθηκαν; Λύθηκαν οι κόμποι;  Ή μήπως ... έφτασαν στο χτένι.. Ποιος ξέρει;
Υπάρχουν κάποιοι που λένε πως όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι, για να λυθεί το πρόβλημα πρέπει να σπάσει το χτένι.. Αλλά σε τέτοια  θέματα δίνει ορθή απάντηση αυτός που 'χει .. το γένι!! :-)

-------------------------------------------------------------------------------------------
Ένα μέλος της φυλής Βουχούνα λέει σε έναν ανθρωπολόγο της Δύσης ότι 2+2=5. Ό ανθρωπολόγος τον ρωτά πως το ξέρει αυτό. Εκείνος λέει: "Μετρώντας, φυσικά. Πρώτα δένω δυο κόμπους σε ένα σχοινί. Μετά δένω  δυο κόμπους σε ένα άλλο σχοινί. Όταν ενώσω τα δυο σχοινιά, έχω πέντε κόμπους". *

*Απο το βιβλίο των T. Cathcart & D. Klein,  ο ΠΛΑΤΩΝ και ΠΛΑΤΥΠΟΥΣ μπαίνουν σε ένα μπαρ.
----------------------------------------------------------------------------------------------------
Να πω ότι ο παραπάνω ιθαγενής δεν είναι ο μόνος για τον οποίο η ισότητα 2+2=5 είναι ορθή.
Ένας άλλος χαρακτήρας που καταλήγει με τον δικό του τρόπο στο ίδιο συμπέρασμα είναι ο Ορντίνωφ

Τρίτη 12 Απριλίου 2011

ΟΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 3ο ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΧΙΣΑΝ!

Η ομάδας ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ διοργανώνει  το Μαθηματικό Πανηγύρι στη Θεσσαλονίκη για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.
Το Σάββατο 18 Ιουνίου σχολικές λέσχες ανάγνωσης από κάθε γωνιά της Ελλάδας θα συναντηθούν και πάλι για να παρουσιάσουν τις ομάδες τους, να παρακολουθήσουν τη δουλειά των συμμαθητών τους, καθώς και ενδιαφέρουσες εισηγήσεις και, τέλος, να πάρουν μέρος στο μαθηματικό παιχνίδι ερωτήσεων από τον ευρύτερο χώρο των Μαθηματικών και των Επιστημών.

Μια μέρα γιορτής και χαράς πλαισιωμένη από διασκεδαστικά Μαθηματικά αποτελεί ξεχωριστή εμπειρία για τους συμμετέχοντες.
Αν θέλετε να λάβετε μέρος ως σχολική ομάδα με συμμετοχή στο πρόγραμμα, παρακαλώ επικοινωνήστε με την Κατερίνα Καλφοπούλου στο kalfokat@gmail.com.
Αν απλώς θέλετε να παρακολουθήσετε την εκδήλωση ή να λάβετε μέρος στο παιχνίδι δεν απαιτείται δήλωση συμμετοχής, αρκεί να είσαστε εκεί, στο 1ο Γυμνάσιο Συκεών, στο Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης.

Δηλώσεις συμμετοχής μέχρι 10 Μαΐου.
Το αναλυτικό πρόγραμμα θα αναρτηθεί στις αρχές του Ιουνίου.

--------------------------------------------------------

Το ΓΕ.Λ. Νέας Μεσήμβριας ετοιμάζει πυρετωδώς τη συμμετοχή του..
 
Γράφουμε, σβήνουμε, μετράμε..Μετράμε συλλαβές, μετράμε βήματα, σε μια συλλογική προσπάθεια να γράψουμε τραγούδι, να το μελοποιήσουμε και, γιατί όχι, να το χορέψουμε, για να πάρουμε μέρος σε μια εκδήλωση που συνδυάζει το τερπνό με το ωφέλιμο, τη διασκέδαση με την ψυχαγωγία, τη μάθηση με το παιχνίδι..
Και μήπως το σχολείο δεν θα μπορούσε να είναι ένα ατέλειωτο παιχνίδι; Θα μπορούσε, όπως μπορεί και η ζωή μας ολόκληρη..
Αρκεί να ξέρουμε να ορίζουμε τους κατάλληλους κανόνες! :))


 Σημ: Δεν χωρίζουμε το τμήμα σε ομάδες..:) 
Αντιθέτως! Ενώνουμε τις ομάδες, για να έχουμε, αθροιστικά,  καλό αποτέλεσμα.. 
Οι κανόνες ορίζονται σωστά, όταν τηρείται η προκαθορισμένη σειρά
των...αλγεβρικών πράξεων!! :)

Και για να κλείσω θα παραθέσω ένα από τα αγαπημένα μου αποσπάσματα, από ένα από τα αγαπημένα μου βιβλία, από έναν από τους αγαπημένους μου συγγραφείς.. :))

"Και η ηθική και η αισθητική είναι μια άλγεβρα της επιθυμίας  
μια άλγεβρα που πάντα θα διαθέτει, σε όλα της τα παραδείγματα,
ανομολόγητες κακίες και ανομολόγητες καλοσύνες.."
Κάρλο Φραμπέτι, "Το βιβλίο Κόλαση", εκδόσεις Όπερα